Waarvoor de lijdende vorm dient
De lijdende vorm zet de handeling op de voorgrond en laat de dader weg. Je komt hem constant tegen op bordjes, in regels, in vacatures en in brieven van instanties.
- Das Formular wird hier abgegeben. — Het formulier wordt hier ingeleverd.
Hij wordt gebouwd met werden plus het Partizip II aan het eind van de zin, precies zoals het Nederlandse «worden» + voltooid deelwoord.
| Persoon | Lijdende vorm van fragen |
|---|---|
| ich | ich werde gefragt |
| du | du wirst gefragt |
| er / sie / es | er wird gefragt |
| wir | wir werden gefragt |
| ihr | ihr werdet gefragt |
| sie / Sie | sie werden gefragt |
De drie tijden die je nodig hebt
| Tijd | Patroon | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Präsens | wird ... gemacht | Das Zimmer wird jeden Tag geputzt. |
| Präteritum | wurde ... gemacht | Das Haus wurde 1920 gebaut. |
| Perfekt | ist ... gemacht worden | Der Antrag ist gestern bearbeitet worden. |
In de voltooide tijd is het deelwoord van werden worden, zonder ge-. Het Nederlands laat dat woord juist helemaal weg («De aanvraag is behandeld»), dus dit is een stap die je erbij moet leren.
De dader noemen: von of durch
von + derde naamval bij een persoon of een instantie, durch + vierde naamval bij een oorzaak of een middel. Het Nederlands gebruikt voor allebei «door».
- Der Brief wurde von der Chefin unterschrieben. — De brief werd door de chef ondertekend.
- Die Straße wurde durch einen Sturm beschädigt. — De weg werd door een storm beschadigd.
Lijdende vorm met een modaal werkwoord
Het modale werkwoord wordt vervoegd en werden gaat als infinitief naar het eind.
- Das Formular muss bis Freitag abgegeben werden. — Het formulier moet uiterlijk vrijdag ingeleverd worden.
- Hier darf nicht geraucht werden. — Hier mag niet gerookt worden.
man: de actieve uitweg
In de spreektaal vermijdt het Duits de lijdende vorm vaak met man, zoals het Nederlands met «je» of «men».
- Hier spricht man Deutsch. = Hier wird Deutsch gesprochen.
Let op als Nederlandstalige
- Het onderscheid tussen werden (handeling) en sein (toestand) werkt net als «worden» en «zijn»: Das Fenster wird geöffnet is «het raam wordt geopend», Das Fenster ist geöffnet is «het raam is open». Die intuïtie mag je vertrouwen.
- In de voltooide tijd laat het Nederlands «geworden» weg, het Duits niet: ✗ Der Antrag ist gestern bearbeitet. / ✓ Der Antrag ist gestern bearbeitet worden.
- En dan is het worden, niet geworden: ✗ Der Brief ist geschrieben geworden. / ✓ Der Brief ist geschrieben worden.
- «Door» splitst: von + derde naamval bij personen, durch + vierde naamval bij een oorzaak: ✗ Der Brief wurde durch die Chefin unterschrieben. / ✓ Der Brief wurde von der Chefin unterschrieben.
Voorbeelddialoog
Wann wird mein Antrag bearbeitet? — Wanneer wordt mijn aanvraag behandeld?
Er ist gestern schon weitergeleitet worden. — Die is gisteren al doorgestuurd.
Muss noch etwas eingereicht werden? — Moet er nog iets ingediend worden?
Nur die Kopie. Die wird von der Sachbearbeiterin geprüft. — Alleen de kopie. Die wordt door de medewerker gecontroleerd.