Wat van wie is
De tweede naamval antwoordt op wessen? (van wie?) en verbindt twee zelfstandige naamwoorden: das Auto meines Bruders — de auto van mijn broer. Het bezittende woord staat achter het woord waar het bij hoort. Het Nederlands gebruikt hier «van» en heeft van de genitief alleen nog vaste uitdrukkingen over, zoals «de dag des oordeels».
| Mannelijk | Vrouwelijk | Onzijdig | Meervoud | |
|---|---|---|---|---|
| bepaald | des Mannes | der Frau | des Kindes | der Kinder |
| onbepaald | eines Mannes | einer Frau | eines Kindes | meiner Kinder |
Het zelfstandig naamwoord verandert mee
Mannelijke en onzijdige woorden krijgen in de genitief zelf ook een uitgang:
| Uitgang | Wanneer | Voorbeeld |
|---|---|---|
| -es | eenlettergrepige woorden, en woorden op -s, -ss, -ß, -z, -tz | des Mann*es, des Hauses, des Platzes* |
| -s | langere woorden | des Auto*s, des Lehrers, des Computers* |
Vrouwelijke woorden en meervouden veranderen nooit: der Frau, der Kinder.
Voorzetsels met de tweede naamval
| Voorzetsel | Nederlands | Voorbeeld |
|---|---|---|
| wegen | wegens, vanwege | Wegen des Wetters bleiben wir zu Hause. |
| während | tijdens | Während der Pause telefoniere ich. |
| trotz | ondanks | Trotz des Regens sind wir spazieren gegangen. |
| statt / anstatt | in plaats van | Statt eines Briefes schrieb er eine Mail. |
| innerhalb / außerhalb | binnen / buiten | Innerhalb einer Woche kommt die Antwort. |
Namen
Eigennamen krijgen een gewone -s, zonder apostrof: Annas Buch, Peters Auto, Deutschlands Hauptstadt. Namen die al op -s of -z eindigen krijgen in plaats daarvan een apostrof: Hans' Fahrrad.
In de spreektaal: von + derde naamval
Gesproken Duits vervangt de meeste genitieven door von, net als het Nederlandse «van»:
- das Auto von meinem Bruder in plaats van das Auto meines Bruders
- die Mutter von Anna in plaats van Annas Mutter
Je hoort ook wegen dem Wetter. Dat is gangbaar, maar geldt in geschreven taal en in examens als fout.
Let op als Nederlandstalige
- Het Nederlands schrijft «Anna's boek» mét apostrof, het Duits niet: ✗ Anna's Buch / ✓ Annas Buch.
- In geschreven Duits wordt «van» een genitief: ✗ das Ende von dem Film / ✓ das Ende des Films.
- Het zelfstandig naamwoord krijgt zelf ook een uitgang, iets wat het Nederlands nooit doet: ✗ das Auto des Mann / ✓ das Auto des Mannes.
- wegen, während en trotz krijgen de tweede naamval, ook al staat er in het Nederlands gewoon een lidwoord achter: ✗ wegen dem Wetter / ✓ wegen des Wetters.
Voorbeelddialoog
Wegen des Streiks fahren heute keine Busse. — Vanwege de staking rijden er vandaag geen bussen.
Und mein Termin? Die Praxis meiner Hausärztin ist ziemlich weit weg. — En mijn afspraak? De praktijk van mijn huisarts is behoorlijk ver weg.
Die S-Bahn fährt aber während des Streiks normal. — De S-Bahn rijdt tijdens de staking wel gewoon.
Gut, dann nehme ich trotz des Wetters das Fahrrad. — Goed, dan neem ik ondanks het weer de fiets.