Als een wortelletter و of ي is
Een werkwoord is zwak als een van de drie wortelletters و of ي is. Die letters overleven niet op elke plek: ze worden een lange klinker of verdwijnen. De uitgangen zelf veranderen nooit. Alles wat je over كَتَبْتُ en يَكْتُبُ leerde, blijft gelden; alleen de stam beweegt.
"Zwak" betekent hier iets anders dan in de Nederlandse grammatica, waar zwakke werkwoorden juist regelmatig zijn (werken, werkte). Arabische zwakke werkwoorden lijken eerder op Nederlandse sterke werkwoorden: de klinker in de stam verandert. Er zijn drie soorten, genoemd naar de plaats van de zwakke letter, en de verdubbelde werkwoorden als vierde groep.
Holle werkwoorden (الْأَجْوَف): zwakke middelste letter
قَالَ (wortel ق و ل) en نَامَ (wortel ن و م) hebben in de hij-vorm een lange ا. Begint de uitgang met een medeklinker (ـتُ، ـتَ، ـنَا، ـنَ), dan wordt die lange klinker kort.
| Voornaamwoord | قَالَ zeggen | نَامَ slapen | بَاعَ verkopen |
|---|---|---|---|
| أَنَا | قُلْتُ | نِمْتُ | بِعْتُ |
| أَنْتَ | قُلْتَ | نِمْتَ | بِعْتَ |
| هُوَ | قَالَ | نَامَ | بَاعَ |
| هِيَ | قَالَتْ | نَامَتْ | بَاعَتْ |
| نَحْنُ | قُلْنَا | نِمْنَا | بِعْنَا |
| هُمْ | قَالُوا | نَامُوا | بَاعُوا |
Welke korte klinker verschijnt, bepaalt de tegenwoordige tijd: يَقُولُ heeft oe, dus قُلْتُ; يَبِيعُ heeft ie, dus بِعْتُ. Werkwoorden met aa in de tegenwoordige tijd (يَنَامُ, يَخَافُ) krijgen een kasra: نِمْتُ, خِفْتُ.
De tegenwoordige tijd is regelmatig: أَقُولُ، تَقُولُ، يَقُولُ، نَقُولُ، يَقُولُونَ. Maar in de jussief wordt de klinker weer kort, omdat de uitgang een sukun is: لَمْ يَقُلْ, لَمْ يَنَمْ, لَمْ يَبِعْ.
Defectieve werkwoorden (النَّاقِص): zwakke laatste letter
De zwakke letter staat aan het eind, waar de uitgangen komen, en buigt dus mee.
| Werkwoord | Tegenwoordig | ik | hij | zij | zij (m mv) |
|---|---|---|---|---|---|
| مَشَى lopen | يَمْشِي | مَشَيْتُ | مَشَى | مَشَتْ | مَشَوْا |
| دَعَا uitnodigen | يَدْعُو | دَعَوْتُ | دَعَا | دَعَتْ | دَعَوْا |
| نَسِيَ vergeten | يَنْسَى | نَسِيتُ | نَسِيَ | نَسِيَتْ | نَسُوا |
In de jussief valt de laatste klinker helemaal weg: لَمْ يَمْشِ, لَمْ يَدْعُ, لَمْ يَنْسَ.
- مَشَيْتُ إِلَى الْمَكْتَبَةِ. — Ik liep naar de bibliotheek.
- نَسِيَتْ مِفْتَاحَهَا. — Zij vergat haar sleutel.
Geassimileerde werkwoorden (الْمِثَال): zwakke eerste letter
De verleden tijd is helemaal regelmatig. In de tegenwoordige tijd verdwijnt de beginletter و.
| Werkwoord | Betekenis | Tegenwoordig |
|---|---|---|
| وَصَلَ | aankomen | يَصِلُ |
| وَجَدَ | vinden | يَجِدُ |
| وَقَفَ | stoppen, staan | يَقِفُ |
| وَضَعَ | leggen, zetten | يَضَعُ |
- وَصَلْتُ أَمْسِ، وَأَصِلُ غَدًا مُبَكِّرًا. — Ik ben gisteren aangekomen, en morgen kom ik vroeg aan.
Verdubbelde werkwoorden (الْمُضَاعَف)
De tweede en derde wortelletter zijn gelijk en smelten samen onder een shadda: رَدَّ hij antwoordde, يَرُدُّ. Voor een uitgang met een medeklinker gaat de shadda weer uit elkaar: رَدَدْتُ، رَدَدْنَا, maar رَدَّتْ، رَدُّوا.
Let op als Nederlandstalige
- Bij Nederlandse sterke werkwoorden leer je per werkwoord de vormen (lopen, liep). Hier werkt het met vaste regels: een lange klinker voor een medeklinker-uitgang wordt kort. ✗ قَالْتُ / ✓ قُلْتُ.
- De jussief van een hol werkwoord is kort. ✗ لَمْ يَقُولْ / ✓ لَمْ يَقُلْ.
- De و van een geassimileerd werkwoord is weg in de tegenwoordige tijd. ✗ أَوْصِلُ غَدًا / ✓ أَصِلُ غَدًا.
- Zoek niet alfabetisch op de letters die je ziet: قَالَ staat onder ق و ل, وَصَلَ onder و ص ل.
Voorbeelddialoog
مَتَى وَصَلْتَ؟ — Wanneer ben je aangekomen?
وَصَلْتُ أَمْسِ، لَكِنِّي لَمْ أَنَمْ جَيِّدًا. — Gisteren, maar ik heb niet goed geslapen.
مَاذَا قَالَ الطَّبِيبُ؟ — Wat zei de dokter?
قَالَ إِنِّي نَسِيتُ الدَّوَاءَ، فَمَشَيْتُ إِلَى الصَّيْدَلِيَّةِ. — Hij zei dat ik mijn medicijn vergeten was, dus ben ik naar de apotheek gelopen.
هَلْ وَجَدْتَهُ؟ — Heb je het gevonden?