Gemaakt van de tegenwoordige tijd
Het Nederlands neemt de stam van het werkwoord: "schrijf!". Het Arabisch gaat uit van de أَنْتَ-vorm van de tegenwoordige tijd:
- تَكْتُبُ — jij schrijft
- zet hem in de jussief: تَكْتُبْ
- haal تَـ weg: er blijft كْتُبْ over, en een woord kan niet met twee medeklinkers beginnen
- zet er een hulp-alif voor: اُكْتُبْ — schrijf!
De klinker op die alif volgt de stamklinker: damma als de stam een u heeft, anders kasra.
| Tegenwoordig | Jij (m) | Jij (v) | Jullie | Betekenis |
|---|---|---|---|---|
| تَكْتُبُ | اُكْتُبْ | اُكْتُبِي | اُكْتُبُوا | schrijf |
| تَدْرُسُ | اُدْرُسْ | اُدْرُسِي | اُدْرُسُوا | studeer |
| تَجْلِسُ | اِجْلِسْ | اِجْلِسِي | اِجْلِسُوا | ga zitten |
| تَفْتَحُ | اِفْتَحْ | اِفْتَحِي | اِفْتَحُوا | open |
| تَذْهَبُ | اِذْهَبْ | اِذْهَبِي | اِذْهَبُوا | ga |
Tegen een groep vrouwen is de uitgang ـْنَ: اُكْتُبْنَ.
Werkwoorden zonder hulp-alif
Heeft de eerste letter na het weghalen van تَـ al een klinker, dan komt er niets bij. Dat geldt voor holle werkwoorden (تَقُولُ → تَقُلْ → قُلْ). أَكَلَ en أَخَذَ zijn onregelmatig: ze verliezen hun hamza.
- قَالَ → قُلْ — zeg!
- كَانَ → كُنْ — wees!
- أَكَلَ → كُلْ — eet!
- أَخَذَ → خُذْ — neem!
De afgeleide werkwoorden hebben hun eigen gebiedende wijs: عَلِّمْ (leer iemand iets), أَرْسِلْ (stuur), تَعَلَّمْ (leer), اِسْتَخْدِمْ (gebruik). Let op: vorm IV houdt een geschreven hamza: أَرْسِلْ.
Iets verbieden
Een ontkennende gebiedende wijs bestaat niet. Je gebruikt لَا met het werkwoord in de tegenwoordige tijd, in de jussief, mét voorvoegsel:
| Doe het | Doe het niet |
|---|---|
| اُكْتُبْ | لَا تَكْتُبْ |
| اُكْتُبِي | لَا تَكْتُبِي |
| اُكْتُبُوا | لَا تَكْتُبُوا |
| اِذْهَبْ | لَا تَذْهَبْ |
Beleefder maken
مِنْ فَضْلِكَ (tegen een man) en مِنْ فَضْلِكِ (tegen een vrouw) betekenen "alsjeblieft": اِجْلِسْ مِنْ فَضْلِكَ. — Ga zitten, alsjeblieft.
Let op als Nederlandstalige
- Het Nederlands heeft één vorm voor iedereen ("schrijf!"), het Arabisch vier. ✗ اُكْتُبْ tegen een vrouw / ✓ اُكْتُبِي.
- "Schrijf niet" is in het Nederlands de gebiedende wijs + "niet". In het Arabisch komt het voorvoegsel terug. ✗ لَا اُكْتُبْ / ✗ لَا كْتُبْ / ✓ لَا تَكْتُبْ.
- De hulpklinker is niet altijd een kasra. ✗ اِكْتُبْ / ✓ اُكْتُبْ.
Voorbeelddialoog
اِجْلِسْ مِنْ فَضْلِكَ وَافْتَحِ الْكِتَابَ. — Ga zitten, alsjeblieft, en open het boek.
وَمَاذَا أَفْعَلُ بَعْدَ ذَلِكَ؟ — En wat doe ik daarna?
اِقْرَأِ الدَّرْسَ ثُمَّ اكْتُبِ الْأَجْوِبَةَ. — Lees de les en schrijf dan de antwoorden op.
وَلَا تَنْسَ الْوَاجِبَ. — En vergeet het huiswerk niet.
يَا لَيْلَى، اُكْتُبِي اسْمَكِ هُنَا. — Layla, schrijf je naam hier.