Vergrotende en overtreffende trap (أفعل)

Eén patroon voor bijna elke vergrotende trap

Het Nederlands plakt -er achter het bijvoeglijk naamwoord (groot, groter). Het Arabisch giet de drie medeklinkers van het woord in het patroon أَفْعَل:

"Dan" is مِنْ:

• أَحْمَدُ أَكْبَرُ مِنْ عُمَرَ. — Ahmed is ouder dan Omar.
• الْعَرَبِيَّةُ أَصْعَبُ مِنَ الْهُولَنْدِيَّةِ. — Arabisch is moeilijker dan Nederlands.
• هَذِهِ السَّيَّارَةُ أَسْرَعُ مِنْ تِلْكَ. — Deze auto is sneller dan die.

De vergrotende trap past zich niet aan

أَفْعَل heeft één vorm voor iedereen: mannelijk, vrouwelijk, enkelvoud, meervoud.

• هِيَ أَكْبَرُ مِنْهُ. — Zij is ouder dan hij.
• هُمْ أَسْرَعُ مِنَّا. — Zij zijn sneller dan wij.

Het krijgt ook geen tanwien, en in de genitief eindigt het op fatha: فِي بَيْتٍ أَكْبَرَ — in een groter huis.

Woorden die niet in het patroon passen

Deelwoorden van afgeleide werkwoorden (مُفِيد nuttig, مُسْتَخْدَم gebruikt) en kleuren passen niet in أَفْعَل. Dan gebruik je أَكْثَر of أَقَلّ met het zelfstandig naamwoord van de eigenschap in de accusatief, vergelijkbaar met Nederlands "meer bruikbaar":

• هَذَا الْكِتَابُ أَكْثَرُ فَائِدَةً. — Dit boek is nuttiger.
• هَذِهِ الطَّرِيقَةُ أَقَلُّ صُعُوبَةً. — Deze methode is minder moeilijk.
• اللُّغَةُ الْعَرَبِيَّةُ أَكْثَرُ اسْتِخْدَامًا الْيَوْمَ. — Arabisch wordt tegenwoordig meer gebruikt.

Twee overtreffende trappen

Als iḍāfa, gevolgd door een onbepaald enkelvoud in de genitief, of door een bepaald meervoud:

• أَكْبَرُ مَدِينَةٍ فِي مِصْرَ — de grootste stad van Egypte
• أَكْبَرُ الْمُدُنِ — de grootste van de steden

Als bijvoeglijk naamwoord met ال, na een bepaald zelfstandig naamwoord. Hier bestaat een vrouwelijke vorm فُعْلَى:

• الطَّالِبُ الْأَكْبَرُ — de oudste student
• الْمَدِينَةُ الْكُبْرَى — de grootste stad
• الْمُشْكِلَةُ الصُّغْرَى — het kleinste probleem

Let op als Nederlandstalige

• In spreektaal hoor je in Nederland "groter als". In het Arabisch is "dan" altijd مِنْ, nooit een woord voor "als". ✗ أَكْبَرُ مِثْلَ عُمَرَ / ✓ أَكْبَرُ مِنْ عُمَرَ.
• Een Nederlandse vergrotende trap krijgt soms -e ("een grotere stad"); de Arabische blijft altijd gelijk. ✗ هِيَ كُبْرَى مِنْهُ. / ✓ هِيَ أَكْبَرُ مِنْهُ.
• Vertaal "meer" niet los bij gewone bijvoeglijke naamwoorden. ✗ أَكْثَرُ كَبِيرٍ / ✓ أَكْبَرُ.
• "De grootste stad" is geen zin met een los أَكْبَرُ. ✗ الْمَدِينَةُ أَكْبَرُ (dat is "de stad is groter") / ✓ أَكْبَرُ مَدِينَةٍ of الْمَدِينَةُ الْكُبْرَى.

Voorbeelddialoog

أَيُّ مَدِينَةٍ أَكْبَرُ، الْقَاهِرَةُ أَمْ دِمَشْقُ؟ — Welke stad is groter, Caïro of Damascus?
الْقَاهِرَةُ أَكْبَرُ بِكَثِيرٍ. — Caïro is veel groter.
وَهَلْ هِيَ أَجْمَلُ؟ — En is die ook mooier?
دِمَشْقُ أَقْدَمُ وَأَهْدَأُ. — Damascus is ouder en rustiger.
إِذَنْ هِيَ أَكْثَرُ رَاحَةً. — Dan is die dus aangenamer.