فعل بازتابی چیست
فعل بازتابی ضمیری دارد که به خود فاعل برمیگردد: کسی کاری را روی خودش انجام میدهد. در فرهنگ لغت این فعلها به -se ختم میشوند: levantarse، ducharse، llamarse.
| شخص | ضمیر | levantarse (بلند شدن) |
|---|---|---|
| yo | me | me levanto |
| tú | te | te levantas |
| él / ella / usted | se | se levanta |
| nosotros/-as | nos | nos levantamos |
| vosotros/-as (اسپانیا) | os | os levantáis |
| ellos / ellas / ustedes | se | se levantan |
کارهای روزمره
خیلی از کارهای روزانه در اسپانیایی بازتابیاند، حتی وقتی در فارسی «خود» نمیآید:
| فعل | معنی | نمونه |
|---|---|---|
| despertarse (e→ie) | بیدار شدن | Me despierto a las siete. |
| levantarse | بلند شدن (از رختخواب) | Me levanto enseguida. |
| ducharse | دوش گرفتن | Me ducho por la mañana. |
| lavarse (los dientes) | شستن، مسواک زدن | Me lavo los dientes. |
| vestirse (e→i) | لباس پوشیدن | Los niños se visten solos. |
| acostarse (o→ue) | به رختخواب رفتن | Nos acostamos tarde. |
| llamarse | نام داشتن | ¿Cómo te llamas? |
| sentarse (e→ie) | نشستن | Siéntate, por favor. |
جای ضمیر
| شکل فعل | جای ضمیر | نمونه |
|---|---|---|
| فعل صرفشده | پیش از آن | Me ducho. / No me ducho. |
| مصدر | پیش از فعل صرفشده یا چسبیده به مصدر | Me voy a duchar. = Voy a duchar*me.* |
| گرُوند | پیش از estar یا چسبیده (با تکیهنگار) | Me estoy duchando. = Estoy duchándo*me.* |
| امر مثبت | چسبیده (با تکیهنگار) | ¡Levánta*te!* |
ضمیرِ چسبیده به مصدر باید با فاعل جور باشد: Quiero acostar*me pronto.* / ¿Quieres acostar*te?*
با se و بی se: تغییر معنی
| بدون se | با se |
|---|---|
| Lavo el coche. — ماشین را میشویم. | Me lavo. — خودم را میشویم. |
| Llamo a Pedro. — به پدرو زنگ میزنم. | Me llamo Pedro. — اسمم پدروست. |
| Voy a casa. — به خانه میروم. | Me voy a casa. — (از اینجا) میروم خانه. |
| Duermo mucho. — زیاد میخوابم. | Me duermo en el sofá. — روی مبل خوابم میبرد. |
| Pongo la mesa. — میز را میچینم. | Me pongo el abrigo. — پالتویم را میپوشم. |
se میتواند «همدیگر» هم باشد: Ana y Luis se quieren. — آنا و لوئیس همدیگر را دوست دارند.
نکته برای فارسیزبانان
- فارسی برای این کارها فعل ناگذر یا مرکب دارد («بلند میشوم»، «دوش میگیرم») و «خود» نمیآورد. در اسپانیایی بدون ضمیر معنی عوض میشود: ✗ Levanto a las siete. («ساعت هفت چیزی را بلند میکنم») / ✓ Me levanto a las siete.
- فارسی با عضو بدن و لباس ضمیر ملکی میآورد («دستهایم را میشویم»)؛ اسپانیایی چون me دارد، حرف تعریف میگذارد: ✗ Me lavo mis manos. / ✓ Me lavo las manos.
- در «باید زود بلند شویم» فارسی فعل دوم را صرف میکند. در اسپانیایی مصدر میماند، اما ضمیرش باید با فاعل جور باشد: ✗ Tenemos que levantarse temprano. / ✓ Tenemos que levantarnos temprano.
- «اسم من سارا است» در گفتار روزمره Me llamo Sara است. Mi nombre es Sara درست ولی رسمیتر است.
مکالمهی نمونه
¿A qué hora te levantas? — ساعت چند بلند میشوی؟
Me levanto a las seis y media y me ducho enseguida. — شش و نیم بلند میشوم و بلافاصله دوش میگیرم.
¡Qué pronto! Yo me despierto a las ocho. — چه زود! من ساعت هشت بیدار میشوم.
Ya, pero me acuesto a las diez. Siempre me duermo leyendo. — آره، ولی ساعت ده میخوابم. همیشه موقع کتاب خواندن خوابم میبرد.