مضارع منصوب و مجزوم (المنصوب والمجزوم)

مضارع سه پایان دارد

مضارعی که تا اینجا آموختی به ضمه ختم می‌شد. بعضی ادات پیش از فعل این پایان را عوض می‌کنند:

منصوب از جهتی به مضارع التزامی فارسی شبیه است: «می‌خواهم بروم» همان أُرِيدُ أَنْ أَذْهَبَ است.

ادات نصب

أَنْ (که، تا)، لَنْ (نخواهد)، كَيْ و لِكَيْ (تا، برای اینکه)، لِـ (تا)، حَتَّى (تا، تا اینکه):

• أُرِيدُ أَنْ أَذْهَبَ إِلَى السُّوقِ. — می‌خواهم به بازار بروم.
• لَنْ يَكْتُبَ الرِّسَالَةَ. — نامه را نخواهد نوشت.
• دَرَسْتُ كَيْ أَنْجَحَ. — درس خواندم تا قبول شوم.
• اِنْتَظَرْتُ حَتَّى يَصِلَ. — صبر کردم تا برسد.

ادات جزم

لَمْ (نفی گذشته)، لَای نهی (نکن) و لِـی امر (بیا ... کنیم):

• لَمْ يَكْتُبِ الرِّسَالَةَ. — نامه را ننوشت.
• لَا تَذْهَبْ إِلَى هُنَاكَ. — آنجا نرو.
• لِنَذْهَبْ مَعًا. — بیا با هم برویم.

پنج فعلی که نونشان می‌افتد

شکل‌هایی که به ـُونَ، ـِينَ و ـَانِ ختم می‌شوند حرکتشان عوض نمی‌شود؛ در منصوب و مجزوم فقط ن را از دست می‌دهند:

با پایان ـُوا الف نوشتاری دوباره ظاهر می‌شود: لَنْ يَكْتُبُوا.

أَنْ و فعل صرف‌شده

مثل فارسی، فعلِ بعد از «که / تا» با فاعل خودش صرف می‌شود:

• أُرِيدُ أَنْ أَدْرُسَ. — می‌خواهم درس بخوانم.
• يُرِيدُ أَنْ يَدْرُسَ. — می‌خواهد درس بخواند.
• أُرِيدُ أَنْ يَدْرُسَ. — می‌خواهم (او) درس بخواند.

نکته برای فارسی‌زبانان

• فارسی «که» را پیش از التزامی حذف می‌کند («می‌خواهم بروم»). عربی أَنْ را حذف نمی‌کند. ✗ أُرِيدُ أَذْهَبُ. / ✓ أُرِيدُ أَنْ أَذْهَبَ.
• فعل بعد از أَنْ مرفوع نیست. ✗ أُرِيدُ أَنْ أَذْهَبُ. / ✓ أُرِيدُ أَنْ أَذْهَبَ.
• بعد از لَمْ پایان سکون است. ✗ لَمْ يَذْهَبُ. / ✓ لَمْ يَذْهَبْ.
• نون را نگه ندار. ✗ أُرِيدُ أَنْ يَذْهَبُونَ. / ✓ أُرِيدُ أَنْ يَذْهَبُوا.

مکالمه‌ی نمونه

مَاذَا تُرِيدُ أَنْ تَفْعَلَ غَدًا؟ — فردا می‌خواهی چه کار کنی؟
أُرِيدُ أَنْ أَزُورَ الْمَتْحَفَ. — می‌خواهم به موزه بروم.
لِمَاذَا لَمْ تَذْهَبْ أَمْسِ؟ — چرا دیروز نرفتی؟
لِأَنَّ الْمَتْحَفَ كَانَ مُغْلَقًا. لَنْ أَنْتَظِرَ طَوِيلًا هَذِهِ الْمَرَّةَ. — چون موزه بسته بود. این بار زیاد صبر نمی‌کنم.
لِنَذْهَبْ مَعًا إِذَنْ. — پس بیا با هم برویم.