فعل مضارع (المضارع)

پیشوند برای شخص، پسوند برای شمار و جنس

فارسی شخص را با شناسه‌ی آخر فعل نشان می‌دهد: «می‌نویسم، می‌نویسی». مضارع عربی ستاک فعل را از دو طرف می‌گیرد: پیشوند (أ، تـ، يـ، نـ) شخص را می‌گوید و پسوند شمار و جنس را. شکلی که در فرهنگ لغت می‌آید ماضیِ سوم‌شخص مذکر است؛ پس كَتَبَ (نوشت) می‌شود يَكْتُبُ (می‌نویسد).

در فعل‌های ساده‌ی سه‌حرفی مصوت پیشوند فتحه است و حرف اول ستاک ساکن: يَـ و كْتُـ و بُ. دقت کن که تَكْتُبُ هم «می‌نویسی (مرد)» است و هم «می‌نویسد (زن)»؛ بافت یا ضمیر روشن می‌کند.

مصوت ستاک را باید حفظ کرد

این را از فارسی می‌شناسی: از «نوشت» نمی‌شود «نویس» را حدس زد و هر فعل را با دو ستاکش حفظ می‌کنی. در فعل‌های سه‌حرفی عربی هم مصوت وسطِ مضارع یکی از سه مصوت است و از ماضی پیدا نیست:

یک زمان برای «می‌خوانم» و «دارم می‌خوانم»

أَدْرُسُ الْعَرَبِيَّةَ. هم «عربی می‌خوانم» است و هم «دارم عربی می‌خوانم». عربی معادلی برای «دارم» ندارد.

• هِيَ تَشْرَبُ الْقَهْوَةَ. — قهوه می‌نوشد / دارد قهوه می‌نوشد.
• نَحْنُ نَدْرُسُ فِي الْجَامِعَةِ. — در دانشگاه درس می‌خوانیم.
• هُمْ يَذْهَبُونَ إِلَى السُّوقِ. — دارند به بازار می‌روند.

ضمیر مثل فارسی معمولاً حذف می‌شود، چون پیشوند شخص را نشان می‌دهد: أَدْرُسُ الْعَرَبِيَّةَ.

نکته برای فارسی‌زبانان

• «می‌نویسد» در فارسی برای مرد و زن یکی است. در عربی «او»ی زن پیشوند تـ می‌گیرد. ✗ هِيَ يَكْتُبُ. / ✓ هِيَ تَكْتُبُ.
• «می‌نویسی» برای زن پسوند دارد. ✗ أَنْتِ تَكْتُبُ. / ✓ أَنْتِ تَكْتُبِينَ.
• فعل فارسی آخر جمله است؛ در عربی فعل معمولاً پیش از مفعول می‌آید. ✗ أَنَا الْعَرَبِيَّةَ أَدْرُسُ. / ✓ أَدْرُسُ الْعَرَبِيَّةَ.
• «دارم» را ترجمه نکن. ✗ عِنْدِي أَكْتُبُ. / ✓ أَكْتُبُ.

مکالمه‌ی نمونه

مَاذَا تَفْعَلُ؟ — چه کار می‌کنی؟
أَدْرُسُ الْعَرَبِيَّةَ. — دارم عربی می‌خوانم.
وَأُخْتُكَ؟ مَاذَا تَفْعَلُ هِيَ؟ — خواهرت چی؟ او چه کار می‌کند؟
هِيَ تَقْرَأُ كِتَابًا فِي غُرْفَتِهَا. — دارد در اتاقش کتاب می‌خواند.
وَالْأَوْلَادُ يَلْعَبُونَ فِي الْحَدِيقَةِ. — پسرها هم در باغ بازی می‌کنند.