فعل ماضی (الماضي)

فقط پسوند

ماضی عربی خیلی شبیه ماضی فارسی ساخته می‌شود: یک ستاک ثابت و یک پسوند برای شخص، بدون پیشوند. حتی سوم‌شخص مفرد در هر دو زبان بی‌پسوند است: كَتَبَ یعنی «نوشت»، همان‌طور که «نوشت» در فارسی شناسه ندارد. این شکل در فرهنگ لغت هم مدخل فعل است.

كَتَبْتُ، كَتَبْتَ و كَتَبْتِ فقط در مصوت آخر فرق دارند و در متن بی‌حرکت هر سه كتبت نوشته می‌شوند. بافت روشن می‌کند چه کسی نوشته است.

الفی که خوانده نمی‌شود

كَتَبُوا بعد از واو یک الف دارد که هرگز خوانده نمی‌شود. این الف فقط بعد از پسوند جمعِ ـُوا می‌آید:

• الطُّلَّابُ دَرَسُوا كَثِيرًا. — شاگردها زیاد درس خواندند.
• ذَهَبُوا إِلَى الْمَدْرَسَةِ. — به مدرسه رفتند.

فعل‌های دیگر در ماضی

یک ماضی به‌جای چند ماضی فارسی

كَتَبْتُ الرِّسَالَةَ. هم «نامه را نوشتم» است و هم «نامه را نوشته‌ام». عربی ماضی نقلیِ جدا ندارد. برای تأکید بر اینکه کار انجام شده، قَدْ می‌آید: قَدْ كَتَبْتُ الرِّسَالَةَ. — نامه را نوشته‌ام.

نکته برای فارسی‌زبانان

• «نوشت» فارسی برای مرد و زن یکی است؛ در عربی زن ـَتْ می‌گیرد. ✗ هِيَ كَتَبَ. / ✓ هِيَ كَتَبَتْ.
• «نوشتی» به زن مصوت دیگری دارد. ✗ أَنْتِ كَتَبْتَ. / ✓ أَنْتِ كَتَبْتِ.
• فعل را مثل فارسی آخر جمله نگذار. ✗ أَنَا الرِّسَالَةَ كَتَبْتُ. / ✓ كَتَبْتُ الرِّسَالَةَ.
• الف ـُوا نوشته می‌شود ولی خوانده نمی‌شود، و به پسوندهای دیگر اضافه نمی‌شود. ✗ كَتَبُو / ✓ كَتَبُوا؛ ✗ كَتَبْنَاا / ✓ كَتَبْنَا

مکالمه‌ی نمونه

مَاذَا فَعَلْتَ أَمْسِ؟ — دیروز چه کار کردی؟
دَرَسْتُ فِي الْمَكْتَبَةِ. — در کتابخانه درس خواندم.
وَهَلْ ذَهَبَتْ لَيْلَى مَعَكَ؟ — لیلا هم با تو رفت؟
لَا، هِيَ كَتَبَتْ رِسَالَةً فِي الْبَيْتِ. — نه، او در خانه نامه نوشت.
وَالطُّلَّابُ؟ — شاگردها چی؟
ذَهَبُوا إِلَى الْمَطْعَمِ. — به رستوران رفتند.