«بود» در عربی (كان و أخواتها)

حال فعل ربطی ندارد، گذشته دارد

أَنَا طَالِبٌ. فعل نمی‌خواهد. برای اینکه همین جمله را به گذشته ببری، كَانَ را اضافه می‌کنی، درست همان کاری که «بودم» در فارسی می‌کند:

• أَنَا طَالِبٌ. — دانشجو هستم.
• كُنْتُ طَالِبًا. — دانشجو بودم.

وقتی پسوندی که با صامت شروع می‌شود اضافه شود، الفِ بلند به ضمه کوتاه می‌شود. مضارعِ يَكُونُ وجود دارد، اما برای آینده و بعد از أَنْ به کار می‌رود، نه برای «است»: سَيَكُونُ الطَّقْسُ جَمِيلًا. — هوا خوب خواهد بود.

خبر منصوب می‌شود

كَانَ مبتدا را مرفوع باقی می‌گذارد و خبر را منصوب می‌کند:

خواهران كَانَ

همین الگو با معناهای دیگر:

كَانَ و فعل مضارع: ماضی استمراری

فارسی «درس می‌خواندم» را از ستاک گذشته و «می» می‌سازد. عربی كَانَ را با فعل مضارع می‌آورد:

• كُنْتُ أَدْرُسُ فِي الْجَامِعَةِ. — در دانشگاه درس می‌خواندم.
• كَانَتْ تَعْمَلُ فِي الْمُسْتَشْفَى. — در بیمارستان کار می‌کرد.
• كَانُوا يَلْعَبُونَ كُلَّ يَوْمٍ. — هر روز بازی می‌کردند.

هر دو فعل با یک فاعل مطابقت می‌کنند.

نکته برای فارسی‌زبانان

• «بودم» در فارسی خبر را عوض نمی‌کند؛ كَانَ خبر را منصوب می‌کند. ✗ كَانَ الْجَوُّ جَمِيلٌ. / ✓ كَانَ الْجَوُّ جَمِيلًا.
• «بود» فارسی جنس ندارد. ✗ كَانَ لَيْلَى مُعَلِّمَةً. / ✓ كَانَتْ لَيْلَى مُعَلِّمَةً.
• «می‌خواندم» از ستاک گذشته ساخته می‌شود، اما در عربی فعل دوم مضارع است. ✗ كُنْتُ دَرَسْتُ. / ✓ كُنْتُ أَدْرُسُ.
• «بود» فارسی آخر جمله است؛ كَانَ اول جمله یا بعد از مبتدا می‌آید. ✗ الْجَوُّ جَمِيلًا كَانَ. / ✓ كَانَ الْجَوُّ جَمِيلًا.

مکالمه‌ی نمونه

أَيْنَ كُنْتَ أَمْسِ؟ — دیروز کجا بودی؟
كُنْتُ فِي الْمَكْتَبَةِ. كُنْتُ أَدْرُسُ. — در کتابخانه بودم. درس می‌خواندم.
وَكَيْفَ كَانَ الْجَوُّ؟ — هوا چطور بود؟
كَانَ بَارِدًا فِي الصَّبَاحِ ثُمَّ أَصْبَحَ جَمِيلًا. — صبح سرد بود و بعد خوب شد.
أُمِّي كَانَتْ مُعَلِّمَةً هُنَاكَ. — مادرم آنجا معلم بود.