اسم‌های اشاره (أسماء الإشارة: هذا، هذه، ذلك، تلك)

شکل‌ها

«این» و «آن» در فارسی برای همه‌چیز یکی‌اند. در عربی اسم اشاره در جنس و شمار با اسم مطابقت می‌کند:

نکته‌ی املایی: در هَذَا، هَذِهِ، ذَلِكَ و هَؤُلَاءِ بعد از حرف اول یک «آ» بلند تلفظ می‌شود که با الف کامل نوشته نمی‌شود. در أُولَئِكَ واو خوانده نمی‌شود.

«این یک کتاب است» یا «این کتاب»؟

اسمِ بعد از اسم اشاره تعیین می‌کند که جمله داری یا ترکیب:

برای «این همان کتاب است» ضمیر اضافه می‌شود: هَذَا هُوَ الْكِتَابُ. برای اسم مؤنث: هَذِهِ هِيَ السَّيَّارَةُ.

جمع: آدم‌ها و اشیا

هَؤُلَاءِ و أُولَئِكَ برای آدم‌ها (مرد، زن یا مختلط) است:

• هَؤُلَاءِ طُلَّابٌ. — این‌ها دانشجو هستند.
• أُولَئِكَ الرِّجَالُ مُهَنْدِسُونَ. — آن مردها مهندس‌اند.
• هَؤُلَاءِ الْبَنَاتُ صَدِيقَاتِي. — این دخترها دوستان من‌اند.

جمعِ اشیا و حیوانات حکم مؤنث مفرد دارد، پس هَذِهِ و تِلْكَ می‌گیرد:

• هَذِهِ كُتُبٌ. — این‌ها کتاب‌اند.
• هَذِهِ السَّيَّارَاتُ جَدِيدَةٌ. — این ماشین‌ها نو هستند.
• تِلْكَ الْبُيُوتُ قَدِيمَةٌ. — آن خانه‌ها قدیمی‌اند.

به‌جای اسم

اسم اشاره به‌تنهایی هم می‌آید، مثل «این» و «آن» در فارسی:

• مَا هَذَا؟ — این چیست؟
• ذَلِكَ صَعْبٌ. — آن سخت است.

نکته برای فارسی‌زبانان

• فارسی می‌گوید «این کتاب» بدون هیچ نشانه‌ای. عربی روی اسم ال می‌خواهد، وگرنه جمله می‌سازی. ✗ هَذَا كِتَابٌ جَدِيدٌ برای «این کتابِ نو» (یعنی «این یک کتاب نو است») / ✓ هَذَا الْكِتَابُ الْجَدِيدُ
• فارسی پیش از جمع هم «این» مفرد می‌آورد («این کتاب‌ها»)، پس فارسی‌زبان‌ها هَذَا می‌گویند. برای جمعِ اشیا هَذِهِ لازم است. ✗ هَذَا الْكُتُبُ / ✓ هَذِهِ الْكُتُبُ
• «این‌ها» برای اشیا هَؤُلَاءِ نیست؛ آن فقط برای آدم‌هاست. ✗ هَؤُلَاءِ الْكُتُبُ / ✓ هَذِهِ الْكُتُبُ
• اسم اشاره جنس اسم را می‌گیرد، حتی برای اشیا. ✗ هَذَا سَيَّارَةٌ. / ✓ هَذِهِ سَيَّارَةٌ.

مکالمه‌ی نمونه

مَا هَذَا؟ — این چیست؟
هَذَا قَامُوسٌ عَرَبِيٌّ. — این یک فرهنگ لغت عربی است.
وَمَنْ تِلْكَ الْبِنْتُ؟ — آن دختر کیست؟
تِلْكَ أُخْتِي، وَهَؤُلَاءِ صَدِيقَاتُهَا. — آن خواهر من است و این‌ها دوستانش هستند.
وَهَذِهِ الْكُتُبُ لَهَا أَيْضًا. — این کتاب‌ها هم مال اوست.