دو زمان گذشته با دو کاربرد
آلمانی دو زمان گذشته دارد که معنایشان تقریباً یکی است. فرقشان بیشتر سبکی است:
- Perfekt (ich habe gearbeitet): در گفتوگوی روزمره برای بیشتر فعلها.
- Präteritum (ich arbeitete): در نوشتار، یعنی داستان، روزنامه و گزارش، و در گفتار فقط برای گروهی کوچک از فعلهای پرکاربرد.
در گفتار روزمره، Präteritum را برای sein، haben، فعلهای وجهی و es gab به کار ببر. با این فعلها Perfekt سنگین به نظر میرسد.
- Gestern war ich krank. — دیروز مریض بودم.
- Wir hatten keine Zeit. — وقت نداشتیم.
- Ich musste lange warten. — مجبور شدم مدت زیادی صبر کنم.
sein و haben
| شخص | sein | haben |
|---|---|---|
| ich | war | hatte |
| du | warst | hattest |
| er / sie / es | war | hatte |
| wir | waren | hatten |
| ihr | wart | hattet |
| sie / Sie | waren | hatten |
در Präteritum، ich و er/sie/es همیشه یک شکلاند و شناسهی شخصی نمیگیرند (نه -e و نه -t زمان حال).
فعلهای وجهی: با -te و بدون اوملاوت
| مصدر | ich / er | du | wir / sie |
|---|---|---|---|
| können | konnte | konntest | konnten |
| müssen | musste | musstest | mussten |
| dürfen | durfte | durftest | durften |
| wollen | wollte | wolltest | wollten |
| sollen | sollte | solltest | sollten |
| mögen | mochte | mochtest | mochten |
- Als Kind konnte ich nicht schwimmen. — بچه که بودم شنا بلد نبودم.
- Sie wollte Ärztin werden. — میخواست پزشک شود.
شناختن Präteritum در نوشتار
در متنها Präteritum همهی فعلها را میبینی. فعلهای باقاعده -te میگیرند: machen میشود er machte. فعلهای بیقاعده ریشه را عوض میکنند و در ich/er شناسه ندارند:
| مصدر | Präteritum | مصدر | Präteritum |
|---|---|---|---|
| gehen | ging | sehen | sah |
| kommen | kam | geben | gab |
| fahren | fuhr | finden | fand |
| sprechen | sprach | bleiben | blieb |
| essen | aß | stehen | stand |
- Der Mann ging zur Tür und sah nach draußen. — مرد به سمت در رفت و بیرون را نگاه کرد.
نکته برای فارسیزبانان
- فارسی گذشتهی ساده («رفتم») را در همهجا به کار میبرد، پس وسوسه میشوی همیشه Präteritum بگویی. در گفتار آلمانی برای بیشتر فعلها Perfekt طبیعیتر است: ✓ Ich bin gestern ins Kino gegangen. بهتر از Ich ging gestern ins Kino.
- اما برای sein و haben عکسش درست است. Ich bin gestern krank gewesen غلط نیست ولی سنگین است: ✓ Gestern war ich krank.
- konnte گذشتهی واقعی است و könnte فرضی. این دو را قاطی نکن: ✗ Gestern könnte ich nicht kommen. / ✓ Gestern konnte ich nicht kommen.
- «نان نبود» به معنی «وجود نداشت» با es gab ساخته میشود، نه با ترجمهی «بود»: ✗ Es war kein Brot mehr. / ✓ Es gab kein Brot mehr.
مکالمهی نمونه
Warum warst du gestern nicht im Kurs? — چرا دیروز سر کلاس نبودی؟
Ich hatte einen Termin beim Amt und musste zwei Stunden warten. — در اداره وقت داشتم و مجبور شدم دو ساعت صبر کنم.
Konntest du alles erledigen? — توانستی همهی کارها را انجام بدهی؟
Nein, es gab ein Problem mit meinen Unterlagen. — نه، با مدارکم مشکلی پیش آمد.