فعل انعکاسی چیست؟
فعل انعکاسی ضمیری دارد که به خودِ فاعل برمیگردد: Ich wasche mich. یعنی خودم را میشویم. بسیاری از فعلهای آلمانی انعکاسیاند، در حالی که فارسی هیچ ضمیری در آنها ندارد. پس این ضمیر را باید بخشی از خود فعل حساب کرد: sich freuen، sich beeilen، sich fühlen. در فرهنگ لغت هم فعل با sich نوشته میشود.
ضمیرهای انعکاسی
| شخص | مفعولی | برایی |
|---|---|---|
| ich | mich | mir |
| du | dich | dir |
| er / sie / es | sich | sich |
| wir | uns | uns |
| ihr | euch | euch |
| sie / Sie | sich | sich |
فقط ich و du دو صورت متفاوت دارند. sich حتی در صورت رسمی با حرف کوچک نوشته میشود: Setzen Sie sich, bitte.
فعلهایی که هر روز لازم داری
| فعل | معنی | نمونه |
|---|---|---|
| sich freuen auf | مشتاق چیزی بودن | Ich freue mich auf den Urlaub. |
| sich interessieren für | علاقه داشتن به | Er interessiert sich für Technik. |
| sich beeilen | عجله کردن | Wir müssen uns beeilen. |
| sich fühlen | احساس کردن | Wie fühlst du dich? |
| sich setzen | نشستن | Bitte setzen Sie sich. |
| sich anziehen | لباس پوشیدن | Die Kinder ziehen sich allein an. |
| sich erinnern an | به یاد آوردن | Ich erinnere mich an den Tag. |
| sich treffen | همدیگر را دیدن | Wir treffen uns um acht. |
جای ضمیر
ضمیر انعکاسی تا جای ممکن زود میآید، درست بعد از فعل صرفشده، یا بعد از فاعل اگر فاعل بعد از فعل آمده باشد.
- Ich ziehe mich schnell an. — سریع لباس میپوشم.
- Heute fühle ich mich besser. — امروز حالم بهتر است.
- Er kommt nicht, weil er sich nicht wohl fühlt. — نمیآید، چون حالش خوب نیست.
در ماضی نقلی، فعل انعکاسی همیشه haben میگیرد: Ich habe mich sehr gefreut.
ضمیر انعکاسیِ برایی
وقتی جمله از پیش یک مفعول مستقیم دارد، ضمیر انعکاسی به حالت برایی میرود. این الگو برای اعضای بدن و لباس عادی است و آلمانی در آن حرف تعریف معرفه میگذارد، جایی که فارسی ضمیر ملکی به کار میبرد.
- Ich wasche mir die Hände. — دستهایم را میشویم.
- Er putzt sich die Zähne. — دندانهایش را مسواک میزند.
- Zieh dir eine Jacke an! — یک کاپشن بپوش!
نکته برای فارسیزبانان
- فارسی در «حالم بهتر است» هیچ ضمیری ندارد، اما آلمانی بدون mich غلط است: ✗ Ich fühle heute besser. / ✓ Ich fühle mich heute besser.
- «خودم» فارسی تأکیدی است، اما sich آلمانی اجباری و بیتکیه است: ✗ Ich erinnere an meinen ersten Tag. / ✓ Ich erinnere mich an meinen ersten Tag.
- برای اعضای بدن و لباس، آلمانی معمولاً ضمیر انعکاسیِ برایی و حرف تعریف میگذارد. Ich putze meine Zähne غلط نیست ولی کمتر گفته میشود؛ ضمیر مفعولی اما اینجا غلط است: ✗ Ich putze mich die Zähne. / ✓ Ich putze mir die Zähne.
- «همدیگر را دیدن» در آلمانی با ضمیر انعکاسی جمع ساخته میشود و این ضمیر را نمیشود انداخت: ✗ Wir treffen um acht. / ✓ Wir treffen uns um acht.
مکالمهی نمونه
Beeil dich, wir müssen in zehn Minuten los! — عجله کن، ده دقیقه دیگر باید راه بیفتیم!
Ich ziehe mich gerade an. Wo ist mein Pullover? — دارم لباس میپوشم. پلیورم کجاست؟
Er liegt auf dem Stuhl. Hast du dir schon die Zähne geputzt? — روی صندلی است. دندانهایت را مسواک زدی؟
Ja. Ich freue mich übrigens sehr auf heute Abend. — بله. راستی خیلی مشتاق امشبم.