زمان گذشتهی گفتار
در آلمانیِ گفتاری، Perfekt راه عادیِ حرف زدن دربارهی گذشته است، حتی با قید زمان گذشته: Ich habe gestern Pizza gegessen. — دیروز پیتزا خوردم.
دو بخش دارد: haben یا sein در جای دوم، و اسم مفعول (Partizip II) در آخر جمله.
| جای اول | haben / sein | میانه | اسم مفعول |
|---|---|---|---|
| Ich | habe | am Wochenende viel | gearbeitet. |
| Wir | sind | im Sommer nach Italien | gefahren. |
| Gestern | hat | sie ihre Oma | besucht. |
ساختن اسم مفعول
| نوع فعل | الگو | نمونهها |
|---|---|---|
| باقاعده | ge- و ریشه و -t | machen میشود gemacht، kaufen میشود gekauft |
| بیقاعده | ge- و ریشهی اغلب تغییریافته و -en | fahren میشود gefahren، trinken میشود getrunken |
| مختلط | ge- و ریشهی تغییریافته و -t | bringen میشود gebracht، denken میشود gedacht |
| جداشدنی | پیشوند و ge و فعل | aufstehen میشود aufgestanden، anrufen میشود angerufen |
| جدانشدنی (be-، ver-، er-) | بدون ge- | besuchen میشود besucht، verstehen میشود verstanden |
| فعلهای -ieren | بدون ge- | studieren میشود studiert، telefonieren میشود telefoniert |
اسم مفعول فعلهای بیقاعده را باید با خود فعل حفظ کرد.
haben یا sein؟
بیشتر فعلها haben میگیرند. sein برای فعلهایی است که مفعول مستقیم ندارند و یکی از این دو معنا را میرسانند:
- حرکت از جایی به جایی: gehen، fahren، kommen، fliegen، laufen، reisen، umziehen
- تغییر حالت: aufstehen، einschlafen، aufwachen، werden، sterben، wachsen
- و همچنین sein (ich bin gewesen)، bleiben (ich bin geblieben) و passieren.
| با haben | با sein |
|---|---|
| Ich habe gut geschlafen. | Ich bin früh eingeschlafen. |
| Er hat ein Buch gelesen. | Er ist nach Hause gegangen. |
| Wir haben Deutsch gelernt. | Wir sind zu Hause geblieben. |
نکته برای فارسیزبانان
- ماضی نقلی فارسی («رفتهام») هیچ انتخابی بین دو فعل کمکی ندارد، پس sein عجیب به نظر میرسد. فعلهای حرکتی حتماً sein میخواهند: ✗ Ich habe nach Berlin gefahren. / ✓ Ich bin nach Berlin gefahren.
- اسم مفعول باید به آخر جمله برود، نه بلافاصله بعد از فعل کمکی: ✗ Ich habe gesehen den Film gestern. / ✓ Ich habe den Film gestern gesehen.
- «پنج سال است اینجا زندگی میکنم» در آلمانی زمان حال با seit است، نه ماضی نقلی: ✗ Ich habe seit fünf Jahren in Köln gewohnt. / ✓ Ich wohne seit fünf Jahren in Köln.
- فعلهای -ieren و فعلهای جدانشدنی ge- نمیگیرند: ✗ Ich habe Medizin gestudiert. / ✓ Ich habe Medizin studiert.
مکالمهی نمونه
Was hast du am Wochenende gemacht? — آخر هفته چه کار کردی؟
Ich bin am Samstag nach Leipzig gefahren und habe eine Freundin besucht. — شنبه رفتم لایپزیگ و یکی از دوستانم را دیدم.
Und am Sonntag? — و یکشنبه؟
Da bin ich lange im Bett geblieben und habe nur ferngesehen. — یکشنبه تا دیروقت در رختخواب ماندم و فقط تلویزیون دیدم.