پیشوند بهعلاوهی فعل
بسیاری از فعلهای آلمانی از یک پیشوند و یک فعل پایه ساخته شدهاند: auf بهعلاوهی stehen میشود aufstehen (از خواب بلند شدن). در جملهی اصلی، فعل پایه صرف میشود و سرِ جای دوم مینشیند، اما پیشوند به آخر جمله میرود.
| مصدر | معنی | در جملهی اصلی |
|---|---|---|
| aufstehen | از خواب بلند شدن | Ich stehe um sieben Uhr auf. |
| anrufen | زنگ زدن | Ich rufe dich morgen an. |
| einkaufen | خرید کردن | Wir kaufen am Samstag ein. |
| mitkommen | همراه آمدن | Kommst du mit? |
| fernsehen | تلویزیون دیدن | Er sieht jeden Abend fern. |
| abholen | دنبال کسی رفتن | Sie holt die Kinder um drei ab. |
| zumachen | بستن | Mach bitte das Fenster zu! |
در گفتار، تکیه روی پیشوند است: AUFstehen، ANrufen.
پیشوندهای جداشدنیِ رایج
ab-، an-، auf-، aus-، ein-، mit-، nach-، vor-، weg-، zu-، zurück-، fern-
- Der Zug kommt um 9 Uhr an. — قطار ساعت ۹ میرسد.
- Wann fängt der Kurs an? — کلاس کِی شروع میشود؟
کِی فعل سرِ هم میماند؟
پیشوند جدا نمیشود وقتی فعل به صورت مصدر در آخر جمله است یا در آخر جملهوارهی پیرو نشسته است:
| موقعیت | نمونه |
|---|---|
| با فعل وجهی | Ich muss morgen früh aufstehen. |
| با werden (آینده) | Ich werde dich anrufen. |
| در جملهوارهی پیرو | Ich weiß nicht, wann der Zug ankommt. |
در ماضی نقلی، ge- بین پیشوند و فعل مینشیند: aufgestanden، eingekauft.
پیشوندهای جدانشدنی
پیشوندهای be-، emp-، ent-، er-، ge-، miss-، ver-، zer- هرگز جدا نمیشوند و تکیه هم نمیگیرند:
- Ich verstehe das nicht. — این را نمیفهمم.
- Sie bekommt morgen ein Paket. — فردا یک بسته دریافت میکند.
نکته برای فارسیزبانان
- فارسی هم فعل مرکب دارد («زنگ زدن»، «بیرون رفتن»)، اما دو جزء آن کنار هم میمانند. در آلمانی پیشوند تا آخر جمله پرتاب میشود: ✗ Ich rufe an dich morgen. / ✓ Ich rufe dich morgen an.
- چون ترتیب فارسی فعل را آخر میگذارد، وسوسه میشوی کل فعل را آخر بگذاری. فقط پیشوند آخر میرود: ✗ Ich dich morgen anrufe. / ✓ Ich rufe dich morgen an.
- فعلهای جدانشدنی را نشکن، حتی اگر شبیه فعل مرکب به نظر برسند: ✗ Ich stehe das nicht ver. / ✓ Ich verstehe das nicht.
- با فعل وجهی، فعل یکپارچه میماند: ✗ Ich muss um sechs auf stehen. / ✓ Ich muss um sechs aufstehen.
مکالمهی نمونه
Wann stehst du normalerweise auf? — معمولاً کِی بیدار میشوی؟
Um halb sieben. Dann hole ich meine Kollegin ab. — ۶:۳۰. بعد همکارم را سوار میکنم.
Und wann kommst du nach Hause zurück? — و کِی به خانه برمیگردی؟
Um fünf. Danach kaufe ich noch ein. — ساعت ۵. بعدش هم خرید میکنم.