سه صورت برای «تو» و «شما»
فارسی دو صورت امر دارد: «بیا» و «بیایید». آلمانی سه صورت دارد، چون سه جور مخاطب دارد: du، ihr و Sie. در هر سه، فعل اول جمله میآید.
| صورت | ساخت | kommen | warten | nehmen |
|---|---|---|---|---|
| du | صورت du بدون -st و بدون ضمیر | Komm! | Warte! | Nimm! |
| ihr | صورت ihr بدون ضمیر | Kommt! | Wartet! | Nehmt! |
| Sie | مصدر بهعلاوهی Sie | Kommen Sie! | Warten Sie! | Nehmen Sie! |
صورت du با جزئیات
- فعلهای باقاعده: du machst میشود Mach!، du gehst میشود Geh!
- ریشههای مختوم به -d و -t حرف -e را نگه میدارند: Warte!، Arbeite!، Öffne!
- فعلهای e به i / ie تغییر مصوّت را نگه میدارند: du nimmst میشود Nimm!، du liest میشود Lies!، du sprichst میشود Sprich!
- فعلهای a به ä اوملاوت را از دست میدهند: du fährst میشود Fahr!، du schläfst میشود Schlaf!
sein و haben
| du | ihr | Sie | |
|---|---|---|---|
| sein | Sei ruhig! | Seid ruhig! | Seien Sie ruhig! |
| haben | Hab keine Angst! | Habt keine Angst! | Haben Sie keine Angst! |
فعل جداشدنی، bitte و نرمکنندهها
پیشوند مثل هر جملهی اصلی دیگری به آخر میرود:
- Ruf mich morgen an! — فردا به من زنگ بزن.
- Machen Sie bitte die Tür zu. — لطفاً در را ببندید.
bitte میتواند بعد از فعل، اول یا آخر جمله بیاید. واژههای کوچک mal و doch لحن را نرمتر میکنند: Komm doch mal vorbei! — یک سر بیا اینجا.
برای «برویم» از صورت wir با فعلِ اول استفاده کن: Gehen wir!
امر منفی
nicht و kein قاعدهی همیشگیشان را دارند: Vergiss den Schlüssel nicht! — کلید را فراموش نکن. Mach dir keine Sorgen! — نگران نباش.
نکته برای فارسیزبانان
- فارسی امر را با پیشوند «بـ» و ریشهی حال میسازد («برو»، «بنویس»). آلمانی پیشوندی ندارد و از صورت du فقط -st را برمیدارد، پس شناسه را نگه ندار: ✗ Gehst! / ✓ Geh!
- ضمیر را نگه ندار: ✗ Du komm her! / ✓ Komm her!
- «شما»ی مؤدبانهی فارسی هم برای یک نفر است هم برای چند نفر، اما در آلمانی صورت Sie حتماً واژهی Sie را لازم دارد و مصدر بیضمیر بیادبانه است: ✗ Warten, bitte! (به مشتری) / ✓ Warten Sie bitte!
- فعلهای a به ä اوملاوت را در امر از دست میدهند، ولی فعلهای e به i تغییرشان را نگه میدارند: ✗ Fähr langsam! / ✓ Fahr langsam! و ✗ Nehm den Bus! / ✓ Nimm den Bus!
مکالمهی نمونه
Frau Keller, kommen Sie bitte herein und nehmen Sie Platz. — خانم کلر، لطفاً بفرمایید داخل و بنشینید.
Danke. Soll ich die Tür zumachen? — ممنون. در را ببندم؟
Ja, bitte. Und seien Sie nicht nervös. — بله، لطفاً. و نگران نباشید.
Also, erzählen Sie mal: Was fehlt Ihnen? — خب، بگویید ببینم: مشکلتان چیست؟