مفعول غیرمستقیم
با فعلهایی مثل geben، schenken، zeigen، schicken و erklären معمولاً کسی هست که چیزی را دریافت میکند. آن شخص مفعول غیرمستقیم است و در حالت برایی (Dativ) میآید. خودِ چیز در حالت مفعولی است. برای پیدا کردنش بپرس Wem? یعنی «به چه کسی».
- Ich gebe dem Kind einen Apfel. — به بچه یک سیب میدهم.
- Wir schenken unserer Mutter Blumen. — به مادرمان گل هدیه میدهیم.
- Kannst du mir den Weg zeigen? — میتوانی راه را به من نشان بدهی؟
حرف تعریف در حالت برایی
| مذکر | مؤنث | خنثی | جمع | |
|---|---|---|---|---|
| فاعلی | der / ein | die / eine | das / ein | die |
| مفعولی | den / einen | die / eine | das / ein | die |
| برایی | dem / einem | der / einer | dem / einem | den و اسم با -n |
kein و حرفهای ملکی هم همین شناسهها را میگیرند: keinem، meiner، seinem، unseren Kindern.
در جمع، خودِ اسم یک -n میگیرد، مگر اینکه از پیش به -n ختم شده باشد یا جمعش -s باشد: die Kinder میشود den Kindern، اما den Frauen و den Autos.
ضمیرهای برایی
| فاعلی | ich | du | er | sie | es | wir | ihr | sie | Sie |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| مفعولی | mich | dich | ihn | sie | es | uns | euch | sie | Sie |
| برایی | mir | dir | ihm | ihr | ihm | uns | euch | ihnen | Ihnen |
فعلهایی که فقط مفعول برایی میگیرند
| فعل | نمونه |
|---|---|
| helfen | Kannst du mir helfen? — میتوانی کمکم کنی؟ |
| danken | Ich danke Ihnen. — از شما ممنونم. |
| gehören | Das Fahrrad gehört meinem Bruder. — دوچرخه مالِ برادرم است. |
| gefallen | Die Wohnung gefällt uns. — آپارتمان را میپسندیم. |
| schmecken | Schmeckt dir die Suppe? — سوپ را دوست داری؟ |
| passen | Der Termin passt mir gut. — این وقت برایم مناسب است. |
عبارتهای روزمرهی زیادی براییاند: Wie geht es Ihnen? و Mir ist kalt.
ترتیب دو مفعول
- دو اسم: اول برایی، بعد مفعولی. Ich gebe dem Mann den Schlüssel.
- ضمیر مفعولی: اول میآید. Ich gebe ihn dem Mann.
نکته برای فارسیزبانان
- فارسی برای گیرنده «به» میگذارد و اسم تغییر نمیکند. در آلمانی حرف اضافهای در کار نیست، خودِ حرف تعریف عوض میشود: ✗ Ich gebe das Geld zu meiner Schwester. / ✓ Ich gebe meiner Schwester das Geld.
- «کمک کردن به کسی» در آلمانی helfen با حالت برایی است، بدون حرف اضافه: ✗ Ich helfe dich. / ✓ Ich helfe dir.
- ساختِ gefallen برعکس فارسی است: چیزی که دوستش داری فاعل است و تو برایی: ✗ Ich gefalle das Kleid. / ✓ Das Kleid gefällt mir.
- -n جمع در حالت برایی هیچ معادلی در فارسی ندارد و اغلب فراموش میشود: ✗ Ich helfe den Kinder. / ✓ Ich helfe den Kindern.
مکالمهی نمونه
Wem gehört die Jacke hier? — این کاپشن مالِ کیست؟
Die gehört meiner Kollegin. — مالِ همکارم است.
Gefällt sie dir? — خوشت میآید؟
Ja, sehr. Ich schenke meinem Bruder so eine Jacke zum Geburtstag. — بله، خیلی. برای تولد برادرم یکی مثل این به او هدیه میدهم.