کار فعل وجهی چیست؟
فعل وجهی به فعل دیگری معنای توانایی، اجبار، اجازه یا خواست اضافه میکند. فعل وجهی در جای دوم صرف میشود و فعل اصلی به صورت مصدر به آخر جمله میرود، بدون zu.
- Ich kann gut kochen. — خوب آشپزی بلدم.
- Wir müssen morgen früh aufstehen. — فردا باید زود بیدار شویم.
معناها
| فعل وجهی | معنی | نمونه |
|---|---|---|
| können | توانستن، بلد بودن | Kannst du mir helfen? — میتوانی کمکم کنی؟ |
| müssen | باید، مجبور بودن | Ich muss arbeiten. — باید کار کنم. |
| wollen | خواستن | Er will Arzt werden. — میخواهد پزشک شود. |
| dürfen | اجازه داشتن | Hier darf man parken. — اینجا میشود پارک کرد. |
| sollen | قرار بودن، توصیهی دیگری | Der Arzt sagt, ich soll mehr schlafen. — دکتر میگوید باید بیشتر بخوابم. |
| mögen | دوست داشتن (بیشتر با اسم) | Ich mag Katzen. — گربه دوست دارم. |
| möchten | میل داشتن، مؤدبانه | Ich möchte einen Tee. — یک چای میخواهم. |
صرف: مفرد بیقاعده است
مصوّت در مفرد اغلب عوض میشود و ich و er/sie/es هیچ شناسهای نمیگیرند (جز möchte).
| شخص | können | müssen | wollen | dürfen | sollen | mögen | möchten |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ich | kann | muss | will | darf | soll | mag | möchte |
| du | kannst | musst | willst | darfst | sollst | magst | möchtest |
| er / sie / es | kann | muss | will | darf | soll | mag | möchte |
| wir | können | müssen | wollen | dürfen | sollen | mögen | möchten |
| ihr | könnt | müsst | wollt | dürft | sollt | mögt | möchtet |
| sie / Sie | können | müssen | wollen | dürfen | sollen | mögen | möchten |
ترتیب واژهها
| جای اول | فعل وجهی | میانه | مصدر |
|---|---|---|---|
| Ich | möchte | ein Konto | eröffnen. |
| Heute | kann | ich nicht | kommen. |
| Darf | ich hier | rauchen? |
در پرسش بله/خیر، فعل وجهی اول میآید و مصدر باز هم آخر میماند.
müssen nicht در برابر nicht dürfen
- Du musst heute nicht arbeiten. — امروز لازم نیست کار کنی.
- Du darfst hier nicht rauchen. — اینجا نباید سیگار بکشی.
نکته برای فارسیزبانان
- فارسی بعد از «باید» و «میتوانم» فعل را به صورت التزامی میآورد («باید بروم»). آلمانی مصدر ساده میگذارد، آن هم در آخر جمله: ✗ Ich muss gehe. / ✓ Ich muss gehen. و ✗ Ich kann sprechen Deutsch. / ✓ Ich kann Deutsch sprechen.
- ich will یعنی «میخواهم»، نه «خواهم رفت». برای آینده werden یا زمان حال به کار میرود: ✗ Ich will das morgen machen. (اگر منظورت آینده است) / ✓ Ich mache das morgen.
- «لازم نیست» و «نباید» در آلمانی دو ساخت جداگانهاند: ✗ Hier musst du nicht parken. (اگر منظورت ممنوعیت است) / ✓ Hier darfst du nicht parken.
- بعد از فعل وجهی جزء zu نمیآید: ✗ Ich muss zu arbeiten. / ✓ Ich muss arbeiten.
مکالمهی نمونه
Möchtest du am Samstag ins Kino gehen? — شنبه دوست داری سینما برویم؟
Gern, aber ich kann nicht. Ich muss arbeiten. — دوست دارم، ولی نمیتوانم. باید کار کنم.
Musst du auch am Sonntag arbeiten? — یکشنبه هم باید کار کنی؟
Nein, am Sonntag muss ich nicht arbeiten. — نه، یکشنبه لازم نیست کار کنم.