شناسهها هماناند، مصوّت عوض میشود
گروهی از فعلهای پرکاربرد مصوّت ریشهشان را عوض میکنند، اما فقط در صورت du و er/sie/es. شناسهها همان شناسههای باقاعدهاند. ich، wir، ihr و sie/Sie مصوّت مصدر را نگه میدارند.
سه الگو
| شخص | e به i: sprechen | e به ie: lesen | a به ä: fahren |
|---|---|---|---|
| ich | spreche | lese | fahre |
| du | sprichst | liest | fährst |
| er / sie / es | spricht | liest | fährt |
| wir | sprechen | lesen | fahren |
| ihr | sprecht | lest | fahrt |
| sie / Sie | sprechen | lesen | fahren |
چون ریشهی lesen به -s ختم میشود، du liest و er liest یک شکلاند.
فعلهای پرکاربرد هر گروه
| الگو | فعلها | صورت er / sie / es |
|---|---|---|
| e به i | essen، geben، helfen، nehmen، sprechen، treffen، vergessen | isst، gibt، hilft، nimmt، spricht، trifft، vergisst |
| e به ie | lesen، sehen، empfehlen | liest، sieht، empfiehlt |
| a به ä | fahren، schlafen، tragen، waschen، fallen | fährt، schläft، trägt، wäscht، fällt |
| au به äu | laufen | läuft |
در nehmen همخوان هم تغییر میکند: du nimmst، er nimmt. در essen ریشه به -ss ختم میشود، پس du isst و er isst یک شکلاند.
- Mein Mann isst kein Fleisch. — شوهرم گوشت نمیخورد.
- Nimmst du den Bus oder die U-Bahn? — اتوبوس سوار میشوی یا مترو؟
- Das Baby schläft schon. — نوزاد خوابیده است.
- Sie spricht drei Sprachen. — او به سه زبان حرف میزند.
دو فعل خاص: wissen و werden
| شخص | wissen (دانستنِ یک واقعیت) | werden (شدن) |
|---|---|---|
| ich | weiß | werde |
| du | weißt | wirst |
| er / sie / es | weiß | wird |
| wir | wissen | werden |
| ihr | wisst | werdet |
| sie / Sie | wissen | werden |
ich weiß و er weiß هیچ شناسهای ندارند. werden یعنی «شدن»: Es wird kalt. — هوا دارد سرد میشود.
نکته برای فارسیزبانان
- فارسی هم ریشهی حالِ بیقاعده دارد (ریشهی حالِ «رفتن» میشود «رو»)، اما آنجا تغییر در همهی اشخاص است. در آلمانی فقط du و er/sie/es: ✗ Ich spriche Englisch. / ✓ Ich spreche Englisch. و ✗ Ihr fährt zu schnell. / ✓ Ihr fahrt zu schnell.
- فرق «دانستن» و «شناختن» در فارسی هم هست و آلمانی هم همین را دارد: wissen برای واقعیت و kennen برای آشنایی با آدمها و جاها. پس «میشناسم» را با wissen نساز: ✗ Ich weiß deinen Bruder. / ✓ Ich kenne deinen Bruder.
- weiß شناسه نمیگیرد، ولی چون فارسیزبانها قاعده را تعمیم میدهند اشتباه رایج است: ✗ Er weißt es nicht. / ✓ Er weiß es nicht.
- werden یعنی «شدن»، نه «خواستن» و نه فعل کمکی آینده در این جمله: Er wird Arzt. یعنی دارد پزشک میشود.
مکالمهی نمونه
Was liest du da? — آنجا چه میخوانی؟
Einen Krimi. Mein Bruder liest ihn auch. — یک رمان جنایی. برادرم هم دارد همین را میخواند.
Fährst du am Wochenende zu ihm? — آخر هفته میروی پیشش؟
Ich weiß es noch nicht. Er schläft oft bis mittags. — هنوز نمیدانم. او اغلب تا ظهر میخوابد.