فاعل و مفعول مستقیم
آلمانی نقش اسم را با حرف تعریفش نشان میدهد. فاعل در حالت فاعلی (Nominativ) است و مفعول مستقیم در حالت مفعولی (Akkusativ).
- Der Mann kauft den Apfel. — مرد سیب را میخرد.
- Den Apfel kauft der Mann. — سیب را مرد میخرد. (مفعول برای تأکید جلو آمده)
هر دو جمله یک معنی دارند. این حرف تعریف است که میگوید چه کسی میخرد، نه ترتیب واژهها. برای فاعل بپرس Wer? و برای مفعول Wen? یا Was?
فقط مذکر تغییر میکند
| مذکر | مؤنث | خنثی | جمع | |
|---|---|---|---|---|
| فاعلی | der / ein / kein | die / eine / keine | das / ein / kein | die / keine |
| مفعولی | den / einen / keinen | die / eine / keine | das / ein / kein | die / keine |
مؤنث و خنثی و جمع دقیقاً مثل حالت فاعلیاند. پس تنها صورتهای تازه den، einen، keinen هستند (و بعدها meinen، deinen).
- Ich brauche einen Stift. — یک خودکار لازم دارم.
- Wir suchen eine Wohnung. — دنبال یک آپارتمان میگردیم.
- Hast du ein Handy? — تلفن همراه داری؟
- Er hat keinen Termin. — او وقت قبلی ندارد.
فعلهایی که مفعول مستقیم میگیرند
haben، brauchen، kaufen، suchen، sehen، nehmen، essen، trinken، besuchen، kennen، bestellen، möchten
- Ich nehme den Salat. — سالاد را میگیرم.
- Kennst du den Nachbarn? — همسایه را میشناسی؟
چند اسم مذکر در حالت مفعولی -n یا -en هم میگیرند: den Nachbarn، den Kollegen، den Jungen، den Studenten.
es gibt و حالت مفعولی
es gibt یعنی «هست / وجود دارد» و همیشه با حالت مفعولی میآید:
- In der Stadt gibt es einen Park. — در شهر یک پارک هست.
- Hier gibt es keinen Supermarkt. — اینجا سوپرمارکت نیست.
ضمیرهای مفعولی
| فاعلی | ich | du | er | sie | es | wir | ihr | sie / Sie |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| مفعولی | mich | dich | ihn | sie | es | uns | euch | sie / Sie |
- Ich sehe dich morgen. — فردا میبینمت.
- Der Kuchen ist lecker. Ich esse ihn gern. — کیک خوشمزه است. دوست دارم بخورمش.
نکته برای فارسیزبانان
- فارسی «را» دارد، اما «را» حالت دستوری نیست؛ فقط مفعولِ معرفه را نشان میدهد و حرف تعریف را عوض نمیکند. در آلمانی خودِ حرف تعریف عوض میشود: ✗ Ich habe ein Hund. / ✓ Ich habe einen Hund.
- چون فارسی «را» را با اسم نکره اغلب نمیآورد، فارسیزبانها فکر میکنند مفعول نکره نشانه نمیخواهد. در آلمانی einen لازم است: ✗ Ich suche ein Job. / ✓ Ich suche einen Job.
- ضمیر مفعولی برای شیء مذکر ihn است، نه es: ✗ Der Pullover ist schön. Ich kaufe es. / ✓ Ich kaufe ihn.
- بعد از sein هرگز حالت مفعولی نمیآید: ✗ Das ist einen Hund. / ✓ Das ist ein Hund.
مکالمهی نمونه
Guten Tag, was möchten Sie? — روز بهخیر، چه میل دارید؟
Ich nehme einen Kaffee und ein Stück Kuchen. — یک قهوه و یک تکه کیک میگیرم.
Wir haben heute leider keinen Apfelkuchen. — متأسفانه امروز کیک سیب نداریم.
Dann nehme ich den Käsekuchen. — پس چیزکیک را میگیرم.