Eén voorvoegsel doet alles
Het Nederlands heeft twee ontkenningswoorden, "niet" en "geen", die ergens in de zin een plek zoeken. Het Perzisch heeft er geen van beide: de ontkenning is een voorvoegsel aan het werkwoord zelf, نـ (na-). De rest van de zin blijft gelijk.
- میروم (ik ga) → نمیروم (nemiravam) — ik ga niet.
- رفتم (ik ging) → نرفتم (naraftam) — ik ging niet.
- ماشین دارم (ik heb een auto) → ماشین ندارم — ik heb geen auto.
Vóór می klinkt het voorvoegsel als ne-, verder als na-.
Alle tijden
| Tijd | Bevestigend | Ontkennend |
|---|---|---|
| tegenwoordige tijd | میخورم | نمیخورم (nemikhoram) |
| verleden tijd | خوردم | نخوردم (nakhordam) |
| voltooid tegenwoordig | خوردهام | نخوردهام |
| onvoltooid verleden | میخوردم | نمیخوردم |
| toekomend (formeel) | خواهم خورد | نخواهم خورد |
| aanvoegende wijs | بخورم | نخورم |
| gebiedende wijs | بخور | نخور |
In de aanvoegende en de gebiedende wijs verdwijnt het voorvoegsel بـ: بروم → نروم, برو → نرو.
Twee werkwoorden met een eigen ontkenning
است / هستم wordt نیستم، نیستی، نیست، نیستیم، نیستید، نیستند, en دارم wordt ندارم. Geen van beide krijgt می.
- او خسته نیست. — Hij is niet moe.
- من ماشین ندارم. — Ik heb geen auto.
Samengestelde werkwoorden
Bij een samengesteld werkwoord krijgt alleen het werkwoordsdeel het voorvoegsel:
- کار میکنم → کار نمیکنم — ik werk niet.
- تلفن زدم → تلفن نزدم — ik heb niet gebeld.
- دوست دارم → دوست ندارم — ik vind het niet lekker/leuk.
Dubbele ontkenning is verplicht
Woorden met هیچ vragen óók een ontkend werkwoord:
- هیچکس نیامد. — Niemand kwam.
- هیچچیز نخوردم. — Ik heb niets gegeten.
- هیچوقت به شیراز نرفتهام. — Ik ben nooit in Shiraz geweest.
Zo werkt ook نه ... نه ...: نه چای میخورم نه قهوه. — Ik drink geen thee en ook geen koffie.
نه op zich is het antwoord "nee", of "niet" in een tegenstelling: نه امروز، فردا. — Niet vandaag, morgen. Een werkwoord ontken je er nooit mee.
Let op als Nederlandstalige
- "Niet" is geen los woord, en zeker niet achteraan: ✗ من میروم نه. / ✗ من نه میروم. / ✓ من نمیروم.
- "Geen" bestaat ook niet apart. De ontkenning gaat op het werkwoord: ✗ من نه ماشین دارم. / ✓ من ماشین ندارم.
- Het Nederlands gebruikt één ontkenning ("Niemand kwam"), het Perzisch twee: ✗ هیچکس آمد. / ✓ هیچکس نیامد.
- است heeft een onregelmatige ontkenning: ✗ او خسته نه است. / ✓ او خسته نیست. En houd de halve spatie: standaard is نمیروم, niet نمیروم.
Voorbeelddialoog
چرا چای نمیخوری؟ — Waarom drink je geen thee?
چای دوست ندارم. — Ik hou niet van thee.
قهوه چطور؟ — En koffie?
قهوه هم نمیخورم. هیچوقت نخوردهام. — Koffie drink ik ook niet. Dat heb ik nooit gedronken.