Voorwaardelijke zinnen (جملهٔ شرطی)

Drie patronen

اگر betekent "als" of "indien". Wat erop volgt, bepaalt of de voorwaarde mogelijk of denkbeeldig is.

Mogelijke voorwaarden

Na اگر is de aanvoegende wijs de zorgvuldige keuze; de gewone tegenwoordige tijd hoor je ook veel in ontspannen spreektaal.

• اگر فردا بیایی، با هم می‌رویم. — Als je morgen komt, gaan we samen.
• اگر باران ببارد، بیرون نمی‌رویم. — Als het regent, gaan we niet naar buiten.
• اگر وقت داشته باشم، به تو زنگ می‌زنم. — Als ik tijd heb, bel ik je.

Ook de verleden tijd komt voor, vooral bij een opdracht: اگر رسیدی، به من خبر بده. — Laat het me weten als je er bent. Zo kan اگر وقت داشتم، می‌آیم. ook gewoon "als ik tijd heb, kom ik" betekenen; het gevolg in de tegenwoordige tijd maakt duidelijk dat de voorwaarde echt is.

Onwerkelijk in het heden

Beide delen komen in het duratief verleden. Waar het Nederlands "zou" zegt, staat in het Perzisch می‌ op de verleden tijd.

• اگر پول داشتم، این خانه را می‌خریدم. — Als ik geld had, zou ik dit huis kopen.
• اگر جای تو بودم، قبول نمی‌کردم. — Als ik jou was, zou ik het niet aannemen.
• کاش اینجا بودی. — Was je hier maar.

Onwerkelijk in het verleden

De اگر-zin krijgt de voltooid verleden tijd, het gevolg blijft meestal in het duratief verleden.

• اگر زودتر آمده بودی، او را می‌دیدی. — Als je eerder was gekomen, had je hem gezien.
• اگر درس خوانده بودم، قبول می‌شدم. — Als ik had gestudeerd, was ik geslaagd.
• کاش به او گفته بودم. — Had ik het hem maar gezegd.

De twee delen mogen ook omgekeerd: می‌آیم اگر وقت داشته باشم. وگرنه betekent "anders": عجله کن، وگرنه دیر می‌شود. — Schiet op, anders wordt het te laat.

Let op als Nederlandstalige

• "Zou" heeft geen eigen woord. Zoek het niet in خواستن; de vorm می‌خریدم is al "zou kopen". En in het gevolg van een onwerkelijke zin past geen aanvoegende wijs: ✗ اگر پول داشتم، این خانه را بخرم. / ✓ اگر پول داشتم، این خانه را می‌خریدم.
• "Als ik jou was" gebruikt in het Nederlands de verleden tijd, en in het Perzisch ook. Het enige verschil: Perzisch zegt "op jouw plek", اگر جای تو بودم.
• Geen toekomende tijd na اگر: ✗ اگر فردا خواهی آمد / ✓ اگر فردا بیایی.
• داشتن heeft een onregelmatige aanvoegende wijs: ✗ اگر وقت بدارم / ✓ اگر وقت داشته باشم.

Voorbeelddialoog

اگر فردا هوا خوب باشد، به کوه می‌رویم. — Als het morgen mooi weer is, gaan we de bergen in.
و اگر باران ببارد؟ — En als het regent?
در خانه می‌مانیم. اگر ماشین داشتم، به شمال می‌رفتیم. — Dan blijven we thuis. Als ik een auto had, gingen we naar het noorden.
کاش پارسال ماشین خریده بودی. — Had je vorig jaar maar een auto gekocht.