Deelwoord plus باشم
Deze vorm is het voltooid deelwoord gevolgd door de aanvoegende wijs van بودن. Hij gaat over een afgeronde handeling die onzeker is, gehoopt wordt of afgeleid wordt.
| Persoon | Vorm | Nederlands |
|---|---|---|
| من | رفته باشم | (dat) ik gegaan ben |
| تو | رفته باشی | (dat) jij gegaan bent |
| او | رفته باشد | (dat) hij/zij gegaan is |
| ما | رفته باشیم | (dat) wij gegaan zijn |
| شما | رفته باشید | (dat) jullie gegaan zijn |
| آنها | رفته باشند | (dat) zij gegaan zijn |
De ontkenning staat op het deelwoord: نرفته باشم، ندیده باشد. Samengestelde werkwoorden: کار کرده باشم, تلفن نزده باشد.
Waar hij voorkomt
Overal waar de gewone aanvoegende wijs staat, maar dan gericht op het verleden:
| Aanleiding | Aanvoegende wijs, heden | Aanvoegende wijs, verleden |
|---|---|---|
| شاید | شاید بیاید. — Misschien komt hij. | شاید آمده باشد. — Misschien is hij gekomen. |
| باید | باید برود. — Hij moet gaan. | باید رفته باشد. — Hij moet vertrokken zijn. |
| امیدوارم | امیدوارم برسی. — Ik hoop dat je aankomt. | امیدوارم رسیده باشی. — Ik hoop dat je bent aangekomen. |
| ممکن است | ممکن است ببیند. | ممکن است ندیده باشد. — Het kan zijn dat hij het niet gezien heeft. |
| فکر نمیکنم | فکر نمیکنم بیاید. | فکر نمیکنم آمده باشد. |
| اگر | اگر بیاید | اگر آمده باشد، به ما میگوید. |
باید met twee betekenissen
باید + aanvoegende wijs van het heden is een verplichting. باید + aanvoegende wijs van het verleden is een conclusie over het verleden, net als het Nederlandse "moet ... zijn/hebben":
- باید بروی. — Je moet gaan.
- باید رفته باشد، چون چراغ خاموش است. — Hij moet vertrokken zijn, want het licht is uit.
Niet hetzelfde als de voltooide tijd
رفته است stelt een feit vast: hij is vertrokken. رفته باشد laat het open: hij kan vertrokken zijn. Het verschil zit alleen in de vorm van بودن.
Let op als Nederlandstalige
- "Hij moet vertrokken zijn" heeft in het Nederlands al dezelfde bouw: deelwoord plus "zijn". Het verschil: Nederlands zet de infinitief "zijn", Perzisch een vervoegde vorm: ✗ باید رفته بودن. / ✓ باید رفته باشد.
- Na "misschien" gebruikt het Nederlands de gewone voltooide tijd ("misschien is hij gekomen"). In geschreven Perzisch kies je de aanvoegende wijs: شاید آمده باشد. In spreektaal hoor je ook شاید آمد; dat is informeel, niet fout.
- Alleen باشم krijgt de uitgang: ✗ رفتهام باشم / ✓ رفته باشم.
- De ontkenning staat op het deelwoord: ✗ رفته نباشد / ✓ نرفته باشد.
Voorbeelddialoog
چرا جواب نمیدهد؟ — Waarom neemt hij niet op?
شاید خوابیده باشد. — Misschien is hij in slaap gevallen.
یا شاید پیام را ندیده باشد. — Of misschien heeft hij het bericht niet gezien.
امیدوارم مشکلی پیش نیامده باشد. — Ik hoop dat er niets mis is gegaan.