Deelwoord plus شدن
Het Perzisch bouwt de lijdende vorm bijna zoals het Nederlands: voltooid deelwoord plus شدن, dat letterlijk "worden" betekent. شدن wordt vervoegd in de tijd die je nodig hebt; het deelwoord verandert nooit.
| Tijd | Vorm | Nederlands |
|---|---|---|
| tegenwoordige tijd | نوشته میشود | het wordt geschreven |
| verleden tijd | نوشته شد | het werd geschreven |
| voltooid tegenwoordig | نوشته شده است | het is geschreven |
| voltooid verleden | نوشته شده بود | het was geschreven |
| toekomende tijd | نوشته خواهد شد | het zal geschreven worden |
| aanvoegende wijs | نوشته شود | (dat) het geschreven wordt |
- این خانه در سال ۱۳۵۰ ساخته شد. — Dit huis werd in 1971 gebouwd.
- در ایران فارسی صحبت میشود. — In Iran wordt Perzisch gesproken.
- نامه هنوز فرستاده نشده است. — De brief is nog niet verstuurd.
De ontkenning komt op شدن: نوشته نشد، ساخته نمیشود.
Het lijdend voorwerp wordt onderwerp, dus را verdwijnt
- Bedrijvend: کتاب را نوشتم. — Ik heb het boek geschreven.
- Lijdend: کتاب نوشته شد. — Het boek werd geschreven.
De handelende persoon noemen
Formele teksten kunnen توسطِ of بهوسیلهٔ toevoegen, het Nederlandse "door":
- این کتاب توسطِ یک نویسندهٔ جوان نوشته شد. — Dit boek werd door een jonge schrijver geschreven.
In alledaagse taal vermijd je dit. Weet je wie het deed, gebruik dan een bedrijvende zin.
Wat het Perzisch liever doet
Voor "men zegt" of "er wordt gezegd" kiest het Perzisch vaak een bedrijvend werkwoord in de derde persoon meervoud, zonder onderwerp:
- میگویند که او رفته است. — Men zegt dat hij vertrokken is.
- اینجا سیگار نمیکشند. — Hier wordt niet gerookt.
- در را بستند. — De deur werd dichtgedaan. (letterlijk: ze deden de deur dicht)
Veel samengestelde werkwoorden hebben al een onovergankelijke partner met شدن: تمام کردن / تمام شدن, باز کردن / باز شدن.
Let op als Nederlandstalige
- In de voltooide tijd laat het Nederlands "worden" weg ("het boek is geschreven"). Het Perzisch houdt شدن: ✗ کتاب نوشته است. (dat betekent "het boek heeft geschreven") / ✓ کتاب نوشته شده است.
- Laat را vallen in de lijdende vorm: ✗ کتاب را نوشته شد. / ✓ کتاب نوشته شد.
- "Door" vertaal je niet met از of با: ✗ این کتاب از یک نویسنده نوشته شد. / ✓ این کتاب توسطِ یک نویسنده نوشته شد.
- در بسته است beschrijft een toestand (de deur is dicht); در بسته شد beschrijft de gebeurtenis (de deur werd dichtgedaan). Dat onderscheid ken je uit "is dicht" tegenover "werd gesloten".
Voorbeelddialoog
این مسجد کِی ساخته شده است؟ — Wanneer is deze moskee gebouwd?
در قرنِ هفدهم ساخته شد. — Hij werd in de zeventiende eeuw gebouwd.
هنوز از آن استفاده میشود؟ — Wordt hij nog gebruikt?
بله، و هر سال تعمیر میشود. — Ja, en hij wordt elk jaar gerestaureerd.