ضمیر فاعلی چه کار میکند؟
ضمیر فاعلی جای کسی یا چیزی را میگیرد که کار را انجام میدهد. آلمانی برای مخاطب سه صورت دارد، نه یکی: du خودمانیِ مفرد، ihr خودمانیِ جمع و Sie رسمی، چه برای یک نفر چه برای چند نفر.
نکتهای که فارسیزبان باید از همان روز اول بپذیرد: در آلمانی سومشخص مفرد سه صورت دارد و جنسیت را نشان میدهد. فارسی فقط «او» دارد.
صورتها
| شخص | ضمیر | معنی | نمونه |
|---|---|---|---|
| اولشخص مفرد | ich | من | Ich komme aus dem Iran. |
| دومشخص مفرد، خودمانی | du | تو | Du wohnst in Berlin. |
| سومشخص مفرد | er / sie / es | او / آن | Er arbeitet viel. |
| اولشخص جمع | wir | ما | Wir lernen Deutsch. |
| دومشخص جمع، خودمانی | ihr | شما (چند نفر) | Ihr seid sehr nett. |
| سومشخص جمع | sie | آنها | Sie spielen Fußball. |
| رسمی، مفرد و جمع | Sie | شما | Woher kommen Sie? |
ich با حرف کوچک نوشته میشود، مگر اول جمله. اما Sieی رسمی همیشه با حرف بزرگ میآید، حتی وسط جمله.
یک شکل، سه معنی: sie / Sie
شناسهی فعل و بزرگ یا کوچک بودن حرف اول تکلیف را روشن میکند:
- Sie ist Lehrerin. — او (زن) معلم است.
- Sie sind Lehrer. — آنها معلماند.
- Sind Sie Frau Weber? — شما خانم وبر هستید؟
er، sie، es از جنس دستوری پیروی میکنند
ضمیر را جنسِ اسم تعیین میکند، نه اینکه آن چیز جاندار باشد یا نه. برای همین «آن» فارسی گاهی er میشود و گاهی sie:
- Der Tisch ist neu. Er ist schön. — میز نو است. قشنگ است.
- Die Lampe ist alt. Sie ist kaputt. — چراغ کهنه است. خراب است.
- Das Buch ist gut. Es ist spannend. — کتاب خوب است. جذاب است.
du یا Sie؟
| با du و ihr | با Sie |
|---|---|
| خانواده، دوستان، بچهها | غریبهها، کارمند اداره، پزشک |
| همکلاسیها و اغلب همکاران | صاحبخانه، مشتری، فروشنده |
| در شبکههای اجتماعی و فضای مجازی | معلمِ بزرگسالان، تا وقتی خودش du پیشنهاد نکند |
اگر شک داری با Sie شروع کن. معمولاً شخص مسنتر یا بالادست پیشنهاد میدهد: Wollen wir uns duzen?
نکته برای فارسیزبانان
- فارسی «او» را بدون جنسیت میگوید، پس یاد گرفتن er و sie سخت میشود. برای یک زن همیشه sie: ✗ Er ist Lehrerin. / ✓ Sie ist Lehrerin.
- «آن» فارسی همیشه es نیست. اسمهای مذکر و مؤنث er و sie میگیرند: ✗ Der Kaffee ist kalt. Es ist nicht gut. / ✓ Der Kaffee ist kalt. Er ist nicht gut.
- «شما»ی فارسی هم مؤدبانه است و هم جمع. در آلمانی این دو فرق دارند. به دو دوست میگویی ihr: ✗ Sie seid meine Freunde. / ✓ Ihr seid meine Freunde.
- در فارسی ضمیر فاعلی را میشود انداخت («میروم»). در آلمانی هرگز: ✗ Komme aus dem Iran. / ✓ Ich komme aus dem Iran.
مکالمهی نمونه
Guten Tag. Sind Sie Herr Schmidt? — روز بهخیر. شما آقای اشمیت هستید؟
Ja, das bin ich. Und wer sind Sie? — بله، خودم هستم. شما؟
Ich bin Sara Ahmadi, die neue Kollegin. — من سارا احمدی هستم، همکار جدید.
Freut mich. Wir sagen hier alle du. Ich bin Jonas. — خوشوقتم. اینجا همه به هم du میگوییم. من یوناس هستم.
Gern. Woher kommst du, Jonas? — با کمال میل. اهل کجایی، یوناس؟