چه چیزی مالِ چه کسی است
حالت اضافی به پرسش wessen? یعنی «مالِ چه کسی» جواب میدهد و دو اسم را به هم وصل میکند: das Auto meines Bruders یعنی ماشینِ برادرم. اسمِ مالک معمولاً بعد از چیزی میآید که مالکش است، درست مثل ترکیب اضافی فارسی (نامهای خاص استثنا هستند، پایینتر).
| مذکر | مؤنث | خنثی | جمع | |
|---|---|---|---|---|
| معرفه | des Mannes | der Frau | des Kindes | der Kinder |
| نکره | eines Mannes | einer Frau | eines Kindes | meiner Kinder |
خودِ اسم هم تغییر میکند
اسمهای مذکر و خنثی در حالت اضافی یک پایانه میگیرند:
| پایانه | کِی | نمونه |
|---|---|---|
| -es | اسمهای یکبخشی و اسمهای مختوم به -s، -ss، -ß، -z، -tz | des Mann*es، des Hauses، des Platzes* |
| -s | اسمهای بلندتر | des Auto*s، des Lehrers، des Computers* |
اسمهای مؤنث و جمع هرگز تغییر نمیکنند: der Frau، der Kinder.
حرفهای اضافه با حالت اضافی
| حرف اضافه | معنی | نمونه |
|---|---|---|
| wegen | به خاطرِ | Wegen des Wetters bleiben wir zu Hause. |
| während | در طولِ | Während der Pause telefoniere ich. |
| trotz | با وجودِ | Trotz des Regens sind wir gelaufen. |
| statt / anstatt | به جایِ | Statt eines Briefes schrieb er eine Mail. |
| innerhalb / außerhalb | درونِ / بیرونِ | Innerhalb einer Woche kommt die Antwort. |
نامهای خاص
نامهای خاص یک -s ساده میگیرند، بدون آپاستروف: Annas Buch، Peters Auto، Deutschlands Hauptstadt. اگر نام خودش به -s یا -z ختم شود، به جایش آپاستروف میآید: Hans' Fahrrad.
در گفتار روزمره: von با حالت برایی
آلمانیِ گفتاری بیشتر اضافیها را با von جایگزین میکند:
- das Auto von meinem Bruder به جای das Auto meines Bruders
- die Mutter von Anna به جای Annas Mutter
wegen dem Wetter هم زیاد شنیده میشود، اما در نوشتار و امتحان غلط حساب میشود.
نکته برای فارسیزبانان
- ترتیب اضافی آلمانی همان ترتیب اضافهی فارسی است، یعنی اول چیز و بعد مالک. پس این را عوض نکن: ✗ meines Bruders das Auto / ✓ das Auto meines Bruders.
- فارسی فقط یک کسره میگذارد و اسم را دست نمیزند. در آلمانی هم حرف تعریف و هم خود اسم پایانه میگیرد: ✗ das Auto des Mann / ✓ das Auto des Mannes.
- «کتابِ آنا» با -s چسبیده نوشته میشود. Anna's گاهی روی تابلو دیده میشود ولی صورت معیار نیست، و بدون -s غلط است: ✗ Anna Buch / ✓ Annas Buch.
- wegen در نوشتار حالت اضافی میخواهد، نه برایی: ✗ wegen dem Wetter / ✓ wegen des Wetters.
مکالمهی نمونه
Wegen des Streiks fahren heute keine Busse. — به خاطر اعتصاب امروز اتوبوسی کار نمیکند.
Und mein Termin? Die Praxis meiner Ärztin ist weit weg. — پس وقت دکترم چه؟ مطب پزشکم دور است.
Während der Woche fährt die Bahn normal. — در طول هفته قطار عادی کار میکند.
Gut, dann nehme ich trotz des Wetters das Fahrrad. — باشد، پس با وجود این هوا با دوچرخه میروم.