Wat de ezafe doet
Volgt er na een zelfstandig naamwoord een woord dat het beschrijft of de bezitter noemt, dan verbindt het Perzisch die twee met een korte, onbeklemtoonde -e: de اضافه (ezāfe). Het beschrijvende woord staat altijd na het naamwoord. In lesboeken zie je de ezafe als een kasra (ِ); in gewone tekst schrijf je hem meestal niet, maar je spreekt hem altijd uit.
- کتابِ خوب (ketāb-e khub) — een goed boek / het goede boek
- کتابِ علی (ketāb-e ali) — het boek van Ali
- کتابِ من (ketāb-e man) — mijn boek
Drie toepassingen
| Toepassing | Voorbeeld | Uitspraak | Nederlands |
|---|---|---|---|
| naamwoord + bijvoeglijk naamwoord | خانهٔ بزرگ | khāne-ye bozorg | groot huis |
| naamwoord + bezitter | ماشینِ پدر | māshin-e pedar | de auto van vader |
| naamwoord + voornaamwoord | دوستِ ما | dust-e mā | onze vriend |
| naamwoord + naam | شهرِ تهران | shahr-e tehrān | de stad Teheran |
Hoe je hem schrijft
De spelling hangt af van hoe het eerste woord eindigt:
| Eerste woord eindigt op | Ezafe | Voorbeeld | Uitspraak |
|---|---|---|---|
| een medeklinker | ِ (meestal ongeschreven) | گلِ سرخ | gol-e sorkh |
| stomme ه (klank e) | ـهٔ of ـهی | خانهٔ من / خانهی من | khāne-ye man |
| ا of و | ی | دریای آبی، موی سیاه | daryā-ye ābi, mu-ye siyāh |
| ی (klank i) | ِ (meestal ongeschreven) | صندلیِ نو | sandali-ye no |
Na een klinker klinkt de ezafe als -ye. Na ا en و moet je de ی schrijven, anders lees je het woord verkeerd. Na stomme ه laten veel schrijvers hem weg (خانه من); خانهٔ of خانهی is duidelijker.
Ketens
Je kunt meerdere woorden aan elkaar rijgen. Elk woord krijgt de ezafe behalve het laatste, en bijvoeglijke naamwoorden komen vóór de bezitter:
- کتابِ بزرگِ من (ketāb-e bozorg-e man) — mijn grote boek
- خانهٔ کوچکِ دوستِ من — het kleine huis van mijn vriend
- اتاقِ بزرگ و روشنِ ما — onze grote, lichte kamer
Geen ezafe bij "is"
De ezafe maakt een woordgroep, geen zin. Zeg je iets óver het naamwoord, dan is er geen ezafe:
- کتابِ خوب — het goede boek (woordgroep)
- کتاب خوب است. — Het boek is goed. (zin)
Let op als Nederlandstalige
- In het Nederlands staat het bijvoeglijk naamwoord vóór het zelfstandig naamwoord ("een goed boek"). In het Perzisch nooit: ✗ خوب کتاب / ✓ کتابِ خوب.
- "Het boek van Ali" heeft al de Perzische volgorde, maar "van" vertaal je niet: ✗ کتاب از علی / ✓ کتابِ علی. En "Ali's boek" zet de bezitter juist vooraan: ✗ علی کتاب / ✓ کتابِ علی.
- Zonder uitgesproken -e klinken het twee losse woorden: ✗ (ketāb man) / ✓ کتابِ من (ketāb-e man).
- Na ا schrijf je de ی: ✗ دریا آبی / ✓ دریای آبی (de blauwe zee).
Voorbeelddialoog
این کتابِ کیست؟ — Van wie is dit boek?
کتابِ مریم است. — Het is het boek van Maryam.
آن ماشینِ قرمز هم مالِ مریم است؟ — Is die rode auto ook van Maryam?
نه، ماشینِ برادرِ من است. — Nee, dat is de auto van mijn broer.