همان خط، با چند تفاوت
عربی از راست به چپ نوشته میشود و حروفش مثل فارسی به هم میچسبند و در آغاز، میانه و پایان کلمه شکل عوض میکنند. پس خواندن را از صفر شروع نمیکنی. عربی ۲۸ حرف دارد و چهار حرف فارسی را ندارد: «پ، چ، ژ، گ». دو حرف هم شکل دیگری دارند: کاف عربی ك و یای عربی ي که در پایان کلمه هم دو نقطهاش را حفظ میکند.
| نام حرف | تنها | آغاز | میانه | پایان | نمونه |
|---|---|---|---|---|---|
| با | ب | بـ | ـبـ | ـب | بَابٌ در (درِ خانه) |
| کاف | ك | كـ | ـكـ | ـك | كَتَبَ نوشت |
| یا | ي | يـ | ـيـ | ـي | فِي در (حرف اضافه) |
| عین | ع | عـ | ـعـ | ـع | عِلْمٌ دانش |
شش حرف به حرف بعدی نمیچسبند: ا د ذ ر ز و. این همان قاعدهی فارسی است:
- دَارٌ — خانه
- وَرْدَةٌ — یک گل سرخ
- زَيْتٌ — روغن
حرکتها
مصوتهای کوتاه حرف نیستند، علامتاند. کتابهای آموزشی، قرآن و کتاب کودکان آنها را میگذارند؛ روزنامه، تابلو و پیام معمولاً نه. نامها را از درس عربی مدرسه میشناسی، اما صدای کسره و ضمه در عربی با فارسی یکی نیست.
| علامت | نام | صدا در عربی | نمونه |
|---|---|---|---|
| ـَ | فتحه (زبر) | «اَ» کوتاه | كَتَبَ نوشت |
| ـِ | کسره (زیر) | «ای» کوتاه، نه «اِ» فارسی | مِنْ از |
| ـُ | ضمه (پیش) | «او» کوتاه، نه «اُ» فارسی | كُتُبٌ کتابها |
| ـْ | سکون | بدون مصوت | بِنْتٌ دختر |
| ـّ | تشدید | حرف دو بار تلفظ میشود | دَرَّسَ تدریس کرد |
| ـٌ ـٍ ـً | تنوین | مصوت کوتاه بهاضافهی «ن» | كِتَابٌ، كِتَابٍ، كِتَابًا |
تنوین یعنی اسم نکره است: كِتَابٌ یعنی «یک کتاب». فارسی فقط تنوینِ روی الف را از عربی گرفته (فوراً، اصلاً)، اما در عربی هر اسم نکره تنوین دارد و شکلش به نقش کلمه در جمله بستگی دارد. تنوین نصب روی الف نوشته میشود (كِتَابًا)، مگر در کلمههایی که به ة ختم میشوند: مَدْرَسَةً.
مصوتهای بلند و دو حرف پایانی
سه حرف مصوت بلند را هم مینویسند:
- بَابٌ — در (الف برای «آ»)
- نُورٌ — نور (واو برای «او»)
- كَبِيرٌ — بزرگ (یا برای «ای»)
واو و یا با سکون صدای مرکب میسازند: يَوْمٌ روز، بَيْتٌ خانه. واو عربی با لبهای گرد، مثل w انگلیسی، تلفظ میشود و مثل «و» در «ورزش» نیست: وَلَدٌ پسر.
تای گرد ة همان ه با دو نقطه است و فقط در پایان کلمه، بیشتر در اسمهای مؤنث، میآید. هنگام ایست «ـَه» خوانده میشود و وقتی کلمه ادامه پیدا کند «ت». فارسی این حرف را گاهی «ه» کرده (مدرسه از مَدْرَسَةٌ) و گاهی «ت» (دولت از دَوْلَةٌ).
الف مقصوره ى یای بینقطهای است که فقط در پایان کلمه میآید و «آ» خوانده میشود: إِلَى به، عَلَى روی. در عربی یای پایانی که «ای» خوانده میشود حتماً دو نقطه دارد: فِي.
همزه
همزه ء همان قطع صدای کوتاه است که در «سؤال» یا «رئیس» میشنوی. روی یک «کرسی» مینشیند یا تنها میآید. قاعدههای املایش بعداً میآید؛ فعلاً شکلها را بشناس:
| شکل | نمونه |
|---|---|
| أ | أَنَا من |
| إ | إِلَى به |
| ؤ | سُؤَالٌ پرسش |
| ئ | رَئِيسٌ رئیس |
| ء | مَاءٌ آب |
نکته برای فارسیزبانان
- فارسی چند حرف را یکسان تلفظ میکند، عربی نه. س ث ص، ز ذ ض ظ، ت ط، ه ح، ء ع و غ ق هر کدام صدای خود را دارند و معنی را عوض میکنند: سَيْفٌ شمشیر و صَيْفٌ تابستان؛ تِينٌ انجیر و طِينٌ گِل؛ هَرَمٌ هرم و حَرَمٌ حرم. ث مثل th در think است و ذ مثل th در this.
- کسره و ضمهی عربی «ای» و «او» کوتاهاند. ✗ ketāb و kotob / ✓ kitāb و kutub، برای كِتَابٌ و كُتُبٌ.
- املای فارسی را به عربی نیاور. ✗ مدرسه / ✓ مَدْرَسَةٌ. ✗ الی / ✓ إِلَى. ✗ فی / ✓ فِي.
- صفحهکلید فارسی «ی» و «ک» فارسی تایپ میکند. در متن عربی ي و ك لازم است؛ وگرنه جستوجو و املای کلمه خراب میشود.
مکالمهی نمونه
مَا اسْمُكَ؟ — اسمت چیست؟ (به مرد)
اِسْمِي سَامِي. — اسمم سامی است.
كَيْفَ تَكْتُبُ اسْمَكَ؟ — اسمت را چطور مینویسی؟
سِينٌ، أَلِفٌ، مِيمٌ، يَاءٌ. — سین، الف، میم، یا.
شُكْرًا! — ممنون!