Personas y cosas
El español usa preposición + pronombre para todo: "pienso en él" para una persona y "pienso en ello" para un asunto. El neerlandés separa los dos casos:
- Personas: preposición + pronombre: Ik denk aan hem. — Pienso en él.
- Cosas: nunca aan het ni met dat, sino er, daar, hier o waar + preposición, escritos en una sola palabra: Ik denk eraan. — Pienso en ello.
Esa palabra se llama adverbio pronominal (voornaamwoordelijk bijwoord). El español no tiene nada parecido, así que hay que construirlo desde cero.
Las cuatro formas
| Primera parte | Uso | Ejemplos |
|---|---|---|
| er + preposición | la cosa ya mencionada, sin énfasis | ervan, erover, erop |
| daar + preposición | "eso", con énfasis | daarvan, daarover, daarop |
| hier + preposición | "esto" | hiervan, hierover, hierop |
| waar + preposición | preguntas y oraciones de relativo | waarvan, waarover, waarop |
Dos preposiciones cambian de forma dentro del adverbio pronominal: met pasa a mee y tot pasa a toe.
- Waar*mee schrijf je?* — ¿Con qué escribes?
- Ik ben het daar*mee eens.* — Estoy de acuerdo con eso.
- Ik ben er*toe bereid.* — Estoy dispuesto a ello.
Cuándo se usan
- Para referirse a algo ya mencionado: Heb je de brief gelezen? Ja, en ik heb erover nagedacht. — ¿Has leído la carta? Sí, y he pensado en ella.
- Para preguntar por una cosa: Waar praten jullie over? — ¿De qué están hablando?
- En una oración de relativo sobre una cosa: De pen waarmee ik schrijf, is blauw. — El bolígrafo con el que escribo es azul.
Con personas se mantiene preposición + pronombre: Met wie praat je? — ¿Con quién hablas?
Las dos partes se separan
En la frase las dos partes casi siempre se separan: er, daar o waar se queda en su sitio y la preposición se va al final, delante del infinitivo o del participio.
- Ik denk er niet aan. — No pienso en eso.
- Ik heb er niet aan gedacht. — No se me ocurrió.
- Zij heeft er lang over nagedacht. — Lo estuvo pensando mucho tiempo.
- Waar wacht je op? — ¿Qué esperas?
- Hij zegt dat hij er niets van weet. — Dice que no sabe nada de eso.
Si no hay ninguna palabra entre las dos partes, se escriben juntas: Ik denk eraan.
Ojo si hablas español
- El español dice "pienso en ello" o "estoy contento con eso". El neerlandés no admite preposición + het o dat cuando se habla de una cosa.
✗ Ik denk aan het. / ✓ Ik denk eraan.
✗ Ik ben blij met het. / ✓ Ik ben er blij mee. - Al revés, no uses er para una persona.
✗ Ik praat ermee. (hablando de tu amigo) / ✓ Ik praat met hem. - "¿Con qué?" y "¿De qué?" no se traducen literalmente con wat.
✗ Met wat schrijf je? / ✓ Waarmee schrijf je? - Cuando hay otra palabra en medio, como niet, las dos partes se separan.
✗ Ik denk niet eraan. / ✓ Ik denk er niet aan.
Diálogo
Heb je de mail van school gelezen? — ¿Has leído el correo del colegio?
Nee, waar gaat het over? — No, ¿de qué va?
Over het schoolreisje. We moeten ervoor betalen. — De la excursión. Hay que pagarla.
O, daar heb ik niet aan gedacht! — ¡Ah, no había pensado en eso!
Geen probleem, ik help je ermee. — No pasa nada, te ayudo con eso.